به جنگ هایی که در صدر اسلام و دوران زندگی پیامبر اکرم (ص) بدون حضور ایشان صورت می گرفتند، سریه می گویند. این جنگ ها که به فرماندهی یکی از صحابه انجام می شد در واقع جنگ هایی بودند که در موقعیت های خاص و در راستای اعلام آمادگی و توان مسلمانان و با اهداف فرعی تامین امنیت مسلمانان، دفاع، کسب اطلاعات از دشمن و … انجام می شدند. تعداد درست سریه ها مشخص نیست و در منابع مختلف، تعداد متفاوتی ذکر شده است. از این رو در این مطلب و در مطلب قبلی با عنوان “لیست سرایای پیامبر (ص) – بخش اول” مهم ترین آن ها را با شما به اشتراک گذاشته ایم.
سرایای پیامبر (ص) – بخش دوم
- سریه عکاشه بن محصن به غمر مرزوق
تاریخ: سال ۶ هجری قمری
فرمانده: عکاشه بن محصن
تعداد نیروها: ۴۰ نفر
هدف: مقابله با تهدیدات قبیله بنی اسد و تأمین امنیت مناطق مسلماننشین
شرح مأموریت: پیامبر اکرم (ص) عکاشه بن محصن را به همراه ۴۰ نفر به سوی منطقه غمر مرزوق، محل سکونت قبیله بنی اسد، اعزام کرد. با رسیدن مسلمانان به منطقه، دشمنان به ارتفاعات پناه بردند. مسلمانان پس از جستجو، یکی از جاسوسان دشمن را دستگیر کرده و با راهنمایی او، به شتران دشمن دست یافتند. بدون درگیری و تلفات، ۲۰۰ شتر به غنیمت گرفته شد و مسلمانان به مدینه بازگشتند.
- سریه علقمه بن مجزز
تاریخ: سال 9 هجری قمری
فرمانده: علقمه بن مجزز
تعداد نیروها: ۳۰۰ نفر
هدف: مقابله با نیروهای دشمن در منطقه سواحل جده
شرح مأموریت: پیامبر (ص) با هدف تأمین امنیت سواحل و دفع تهدید دشمن، علقمه بن مجزز را به همراه ۳۰۰ نفر به سوی سواحل جده اعزام کرد تا با نیروهای دشمن که قصد حمله به مدینه را داشتند، مقابله کنند. با رسیدن مسلمانان، دشمنان متفرق شده و بدون درگیری عمده، مأموریت با موفقیت به پایان رسید.
- سریه عیینه بن حصن
تاریخ: سال ۹ هجری قمری
فرمانده: عیینه بن حصن
تعداد نیروها: ۵۰ نفر
شرح مأموریت: پیامبر خدا با هدف مقابله با قبیله بنی تمیم که از پرداخت زکات خودداری کرده بودند، عیینه بن حصن به همراه ۵۰ نفر به سوی قبیله بنی تمیم اعزام کرد. آن ها پس از رسیدن، با مقاومت مختصری روبهرو شدند، اما در نهایت قبیله تسلیم شد و نمایندگانی به مدینه فرستادند تا مسئله را حل کنند. نتیجه نهایی تسلیم قبیله بنی تمیم و پرداخت زکات بود.
- سرایای خالد بن ولید
تاریخ: سالهای ۸ تا ۱۰ هجری قمری
فرمانده: خالد بن ولید
تعداد نیروها: متغیر، بسته به مأموریت
شرح مأموریت ها: خالد بن ولید با اهداف مختلفی از جمله گسترش اسلام و مقابله با دشمنان از سوی پیامبر (ص) فرماندهی چندین سریه را بر عهده داشت. از جمله سریه به سوی قبیله بنی جذیمه که به اسلام گرویده بودند اما به دلیل سوءتفاهمی مورد حمله قرار گرفتند. همچنین سریه به سوی نجران برای دعوت به اسلام و سریه به سوی یمن برای مقابله با مرتدان.
- سریه خبط
تاریخ: سال ۸ هجری قمری
فرمانده: ابوعبیده بن جراح
تعداد نیروها: ۳۰۰ نفر
شرح مأموریت: گفته شده سریه خبط با هدف جمع آوری اطلاعات و تامین امنیت مسیرهای تجاری اتفاق افتاد. در این سریه ابوعبیده بن جراح به همراه ۳۰۰ نفر به سوی سواحل دریای سرخ اعزام شد. آن ها در میانه راه با قحطی و کمبود مواد غذایی رو به رو شدند و به دلیل کمبود غذا، مسلمانان از برگهای درخت خبط تغذیه میکردند (برگ های خار داری که سبب ورم کردن لب ها می شدند). در این مأموریت علاوه بر این که قیس بن سعد بن عباده با اینکه مالی نداشت تا غذایی برای افراد لشکر پیدا کند اما تعهد سنگینی کرد و چندین پرواری تهیه کرد و چند روز به لشکریان غذا داد. آن ها در ادامه یک ماهی بزرگ (احتمالا نهنگ باشد) صید کردند و از گوشت آن تغذیه نمودند. نتیجه این سریه، جمعآوری اطلاعات و تقویت روحیه مسلمانان بود.
- سریه قیس بن سعد
تاریخ: سال 8 هجری قمری
فرمانده: قیس بن سعد
تعداد نیروها: –
شرح مأموریت: پیامبر خدا (ص) قیس بن سعد را به همراه گروهی برای دعوت یمنی ها به اسلام و ایجاد ارتباط مسالمت آمیز به سرزمین صداء اعزام کرد.
- سریه بشیر بن سعد
تاریخ: سال ۷ هجری قمری
فرمانده: بشیر بن سعد
تعداد نیروها: ۳۰ نفر
هدف: سرکوب شورشیان و حفظ امنیت مسیرهای تجاری
شرح مأموریت:
پیامبر اکرم (ص)، بشیر بن سعد را برای مقابله با گروهی از شورشیان که در مسیرهای تجاری مسلمانان اختلال ایجاد کرده بودند، اعزام کرد. در این سریه، مسلمانان با گروهی از مهاجمان درگیر شدند و توانستند آنان را شکست دهند. این مأموریت نقش مهمی در تثبیت امنیت اقتصادی مسلمانان داشت. نتیجه این سریه، پیروزی مسلمانان و تأمین امنیت کاروانهای تجاری
- سرایای غالب بن عبدالله
تاریخ: سالهای ۶ تا ۷ هجری قمری
فرمانده: غالب بن عبدالله
تعداد نیروها: ۲۰ تا ۱۰۰ نفر (بسته به مأموریت)
شرح مأموریت:
غالب بن عبدالله در چندین سریه مهم شرکت داشت. یکی از مأموریتهای او حمله به قبایل شورشی بود که به کاروانهای مسلمانان حمله میکردند. یکی از مهمترین این مأموریتها، حمله به بنی الملوح بود که تهدیدی برای امنیت مسلمانان محسوب میشد. غالب بن عبدالله توانست با شجاعت و درایت، دشمنان را شکست داده و منطقه را ایمن سازد. نتیجه سرایای او دفع تهدیدات قبایل معاند و تثبیت امنیت بود.