در حکمت 98 نهج البلاغه سید رضی از امام علی (ع) سخن حکیمانه دیگری، همچون دیگر کلام حضرت پر نکته و درس نقل شده است. سخنی که در بردارنده معیاری برای روایت کردن اخبار، لطایف علمی و حکمت ها است. امیر مومنان علیه السلام چنین فرموده است: زمانی که خبری را می شنوید در آن بیاندیشید(درک حقیقت و محتوای آن) تا آن را به کار ببندید نه بشنوید و نقل کنید، زیرا روایت کنندگان علم بسیار هستند و رعایت کنندگان آن اندک (وَ قَالَ (علیه السلام): اعْقِلُوا الْخَبَرَ إِذَا سَمِعْتُمُوهُ عَقْلَ رِعَايَةٍ لَا عَقْلَ رِوَايَةٍ، فَإِنَّ رُوَاةَ الْعِلْمِ كَثِيرٌ وَ رُعَاتَهُ قَلِيلٌ).
و اما شرح حکمت 98 نهج البلاغه
در این عبارت حکیمانه از تعبیر “رعایه” و تعبیر “رعاة” استفاده شده است. این تعابیر ممکن است به دقت برای درک کردن و فهمیدن حقیقت خبر اشاره داشته باشند. همچنین این احتمال وجود دارد که برای رعایت کردن در مقام عمل به کار رفته باشند. البته که هر دوی آن ها نیز ممکن است؛ به این معنا که خبرها را بشنوید و حقیقتشان را دریابید و به آن عمل کنید، باشند.
واژه “رعایه” در اصل به معنی مراقبت ستارگان و در واقع رصد حرکت های آن ها به وسیله ستاره شناسان است. همچنین به معنی چوپانی گوسفندان و مراقبت کردن از آن ها است. در کنار این دو معنی، واژه رعایه به تدبیر امور کشور به دست زمامداران نیز اطلاق می شود. و در آخر به مراقبت از هر چیزی گفته می شود. در حکمت ۹۸ نهج البلاغه همین معنای آخر مقصود می باشد یعنی مراقبت از هر چیزی.
در موضوعاتی که به سخنان اهل بیت علیهم السلام و مقام وحی منتهی می گردد سه مرحله وجود دارد:
مرحله اول نقل روایات است، مرحله دوم فهم آن ها و مرحله آخر عمل نمودن به آن ها می باشد. امام علی علیه السلام در این حکمت با تعبیر “عقل روایه” در واقع گوشزد می کند که روایت به تنهایی کافی نیست. علاوه بر این عقل و فهم کلام نیز به تنهایی کفایت نمی کند. مهم آن است که بر آنچه فهمیده و می فهمد و در آن تدبر می کند، لباس عمل بپوشاند و در این مرحله است که امام می فرماید: راویان و گویندگان فراوان هستند اما عمل کنندگان کم می باشند.
اهمیت عمل نمودن به روایات و احادیث به اندازه ای است که در احادیث متعددی علم بی عمل، “جهل” دانسته شده است و تنها علمی سزاوار این نام (علم) است که به عمل ختم شود.
در حدیثی از امام علی علیه السلام آمده: کسی که به علم خود عمل نکند عالم نیست.
در غرر الحکم حدیث دیگری از حضرت نقل شده به این مضمون: علمی که باعث اصلاح نشود، گمراهی است و مالی که به تو سود نبخشد موجب خسارت و بدبختی است و عاقبت شوم و تلخی به همراه دارد (حدیث 193 غرر الحکم)