ضرب المثل پیراهن عثمان به ماجرای کشته شدن عثمان بن عنفان در سال 35 قمری و سوء استفاده کردن معاویه پسر ابی سفیان از این ماجرا دارد. در واقع این ضرب المثل برای بهانه قرار دادن ماجرا یا واقعهای به همراه تبلیغ زیاد برای حق نشان دادن باطل و پیشبرد اهداف غلط استفاده میشود. و اما ماجرا از این قرار بود:
ماجرای پیراهن عثمان
عثمان بن عفان در سال 35 هجری قمری به دست شورشیان کشته شد. در این واقعه حضرت علی علیه السلام هیچ نقشی نداشت. و بنابر آنچه نقل شده، ایشان در حد امکان نیز تلاش کرده بود که ماجرا بدون خون و خونریزی به پایان برسد. در این میان اما معاویه که یکی از استانداران عثمان به شمار میرفت، عثمان را تنها گذاشت. ولی پس از کشته شدن عثمان اوضاع شکل دیگری گرفت و حق وارونه نشان داده شد. در آن روزها مردم به بیعت با علی علیه السلام روی آوردند و از او میخواستند خلافت و حکومت را به دست بگیرد. در این بین معاویه که حکومت و قدرت را برای خود میخواست، از این اتفاق بیمناک بود. پس دست به دامان خون عثمان زد …
نقل شده که همسر عثمان، پیراهن خونین عثمان را به همراه مقداری از ریش کنده شدهاش را به همراه یک نامه برای معاویه که در شام بود فرستاد و از او خواست تا خونخواه عثمان باشد. معاویه بن ابی سفیان (به نقل از منابع تاریخ اسلام، شخص عمرو عاص مشوق معاویه بوده و در طرح نقشه پیراهن عثمان نقش داشته است) از نامه ارسالی و پیراهن خلیفه سوم برای گرفتن بیعت از مردم شام به سود خود و مقصر نشان دادن حضرت علی (ع) استفاده کرد. معاویه به وسیله این پیراهن مردم شام را به جنگ علیه علی (ع) تشویق کرد و باعث شد جنگهای داخلی مثل جنگ صفین در میان مسلمانان رخ بدهند. در حقیقت او با تبلیغات وسیع و ترفندهای مکارانه خود، علی را ناحق و خود را حق نشان داد. او باعث شد مردم شام با او موافقت کرده و او را به دلیل نسبتی که با عثمان داشت ولی دم بدانند و همراهیاش کنند. این اتفاق در نهایت به تغییر مسیر و انحراف حکومت و خلافت منجر شد.