نماز شب مهمترین نماز مستحبی است و روایت شده که خواندن آن بر پیامبر خاتم (ص) واجب بود. ائمه معصومین (ع) به خواندن آن بسیار تاکید کردهاند. به عنوان نمونه پیامبر در وصیتش به امیرالمومنین علی (ع) سه بار به این موضوع سفارش کرد و در جایی دیگر به مسلمانان فرمود: بر شما باد به نماز شب، اگرچه یک رکعت باشد؛ زیرا این نماز انسان را از گناه باز میدارد و خشم پروردگار را خاموش میکند و سوزش آتش را در قیامت از بین می برد. نماز را میتوان بین نیمهشب شرعی تا طلوع فجر خواند و هرقدر نزدیکتر به طلوع خوانده شود بهتر است.
نحوه خواندن نماز شب
نماز شب نمازی یازده رکعتی است، اما در صورت نیاز میتوان به یک یا دو رکعت هم بسنده کرد.
ابتدا چهار نماز دو رکعتی به نیت نماز نافله شب خوانده می شود.
سپس یک دو رکعتی به نیت نماز شفع ادا می گردد.
در آخر نیز یک نماز یک رکعتی به نیت نماز وتر خوانده میشود.
چهار نماز دو رکعتی به شیوه معمول خوانده میشوند.
برای نماز شفع، در رکعت اول ابتدا سوره حمد و سپس سوره ناس و در رکعت بعدی نخست سوره حمد و بعد از آن سوره فلق قرائت می شود.
در نماز وتر، ابتدا سوره حمد، بعد سه مرتبه سوره توحید، سپس یک مرتبه سوره فلق و در آخر سوره ناس خوانده میشود. نماز وتر اگر چه یک رکعتی است اما قنوت دارد. در قنوت این نماز، مستحب است برای چهل مومن دعا یا استغفار شود.
هفتاد مرتبه ذکر “استغفرالله ربی و اتوب الیه”، هفت مرتبه ذکر “هذا مقام العائذ بک من النار” و سیصد بار “العفو” گفته شود.
بعد از نماز، دعای “رب اغفرلی و ارحمنی و تب علی انک انت التواب الغفور الرحیم” خوانده میشود. همچنین شیخ طوسی بعد از نماز “دعای حزین” را توصیه کرده است. تسبیحات حضرت زهرا (س) نیز بعد از هر نمازی توصیه میشود. ( 34 بار الله اکبر، 33 بار الحمدلله، 33 بار سبحان الله)
در صورت نیاز میتوانیم تنها نماز شفع و یا تنها نماز وتر را بخوانیم و همینطور خواندن یک نماز دو رکعتی به شیوه معمول و با نیت نماز شب کفایت میکند.
برکات نماز
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، خواندن این نماز خیر فراوانی به دنبال دارد.
از ائمه بزرگوار علیهم السلام روایت است که خداوند به برکت نماز شب گناهان فرد را میبخشد، رزق و روزیاش را زیاد میکند، چهره فرد را زیبا و نورانی میکند و همچنین نواقص نمازهای واجب را برطرف میکند.
از دیگر فضائل این نماز، دوستی فرشتگان و استجابت دعا است.
امام صادق (ع) ثروت و فرزندان را زیور دنیا و نماز شب را زیور آخرت معرفی میکند.
احکام مرتبط با صلاه الیل!
- در بین یازده رکعت نماز شب، دو رکعت نماز شفع و یک رکعت نماز وتر از اهمیت و فضیلت بیشتری برخوردار هستند و نیز نماز وتر بر نماز شفع برتری دارد.
- هنگامه این نماز، از نیمهشب شرعی شروع و تا طلوع فجر ادامه دارد.
- اگر نماز را نخواندید، میتوانید قضایش را به جا بیاورید.
- در صورتی که امکان خواندن نماز بین نیمهشب شرعی تا طلوع فجر ندارید، بهتر است قضای نماز را ادا کنید.
- هر دو رکعت نشسته خواندن نماز، یک رکعت ایستاده حساب میشود.
- در صورت شک میان رکعت اول یا دوم بودن، نماز باطل نمیشود و بنا بر هرکدام بذارید صحیح است.
- اگر سهواً چیزی در نماز مستحبی کم یا زیاد شود، نماز باطل نمیشود.
- میتوان یازده رکعت را در دو یا سه نوبت خواند که به این ترتیب بر ثواب نماز اضافه میشود.
- تلاوت ترتیل آیه 79 سوره اسراء – شاطری ابوبکر
وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَىٰ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا
و پاسی از شب را (از خواب برخیز، و) قرآن (و نماز) بخوان! این یک وظیفه اضافی برای توست؛ امید است پروردگارت تو را به مقامی در خور ستایش برانگیزد!