حضرت محمد (ص) میفرماید: برترین اعمال امت من انتظار فرج از خداوند عز و جل میباشد [1]. انتظار فرج به چه معناست که رسول الله (ص) آن را برترین عمل برای امت مسلمان برشمرده است؟ آیا همین که در ذهن خویش منتظر فرج حضرت مهدی (عج) باشیم کفایت میکند؟ یا نه لازم است کارهایی انجام گیرد تا انتظار فرج محقق گردد و برترین عملها به حساب آید؟
با مطالعه این مطلب پاسخی برای تمام این سوالها خواهید یافت.
معنا و مفهوم انتظار فرج
بیش از یازده قرن است که مسلمانان در فراق و دوری امام خویش شب را به صبح و صبح را به شب میرسانند و تمامی مراراتها و سختیها را به جان میخرند به این امید که روزی او خواهد آمد و وعدهای را که از آغاز اسلام نه، از ابتدای تاریخ تمامی انبیاء به آن بشارت و نوید دادهاند و آن چیزی نیست جز عدالت گستری در کل جهان و از میان برداشتن تمامی ظلم و ستم، را تحقق میبخشد. در واقع همین امید به ظهور حضرت مهدی (عج) است که باعث تحمل سختیها، ایجاد شور و نشاط و التیام یافتن زخم فراق در افراد مومن و منتظر واقعی میشود و همواره نجات بخشی برای آنان به شمار میرود. این امیدواری به ظهور حضرت حجت (عج) همان انتظار است، انتظاری که منتَظِر را به منتَظَر وصل میکند و راه و رسم چگونه زندگی کردن و مهیا شدن برای استقبال از آن یگانه دهر را به مومنین واقعی میآموزد.
اگر چه انتظار معانی بسیاری را در بر میگیرد اما می توان با تفکر و تامل در این واژه از حقیقت آن آگاه شد. انتظار به معنای چشم به راه بودن میباشد، چشم به راه بودنی که بر اساس زمینه و بستری که دارد، ارزش و بهاء پیدا خواهد کرد و پیامدهایی به دنبال خواهد داشت.
در واقع انتظار خالق حرکت و اقدام است و اگر چه حالتی درونی است اما به بیرون نیز اشاعه پیدا می کند. انتظار درست و حقیقی هیچ گونه سنخیتی با نشستن، هیج کاری نکردن و حسرت خوردن ندارد و در آن حرکت، عمل نمودن و نشاط مستتر و نهفته است و به همین دلیل است که در روایات منقول، بزرگان معصوم آن را برترین اعمال گفته اند.
همه به این امر آگاه و بر آن واقفاند که هر آنکس که در انتظار تشریف فرمایی شخص عزیز و بزرگی است در صدد برداشتن موانع حضورش است و علاوه بر خویشتن، محیط اطراف خود را نیز برای آمدن آن شخص مهیا میسازد. پس چگونه میشود که برای آن رخداد بی نظیر که ظهور حضرت مهدی موعود (عج) و برآمدن روزگاری خوش، خُرم و بی بدیل است، انتظاری درست با ویژگیهای منحصر به فرد وجود نداشته باشد؟
برای ظهور موعود آخر الزمان انتظاری فوق العاده با ویژگیهایی منحصر به فرد وجود دارد که به آن انتظار فرج میگویند. انتظار فرجی که خود فرج است، در حقیقت آنهایی که خود را منتظر واقعی حضرت میدانند خود به عدل عمل نموده و فراری و گریزان از ظلم و ستم هستند زیرا آنان منتظر آمدن فردی هستند عدالت گستر برای گسترش عدالت در کل جهان و از بین بردن ظلم و تباهی، پس خودشان نیز لازم است حیات خویش را بر پایه آنچه که منتظر وقوعش می باشند، بسازند.
پس میتوان اینگونه بیان کرد:
انتظار فرج یعنی:
- معرفت و شناخت پیدا کردن نسبت به امام معصوم و عادل
- امید داشتن به آیندهای روشن.
- کوشش و تلاش برای عدالت گستری
- عشق به ارزشهای والای انسانی.
- مسولیت پذیری و متعهد بودن.
انتظار فرج بر ابعاد گوناگون انسان نظیر بعد روحی – روانی، بعد نظری، بعد عملی، ابعاد فردی و اجتماعی تاثیر گذار میباشد.
اگر که انتظار فرج صحیح و درست باشد می تواند در ابعاد فکری و نظری، زیر بنای کردار و رفتار آدمی گردد و باورهای اصلی و اساسی را در حصار خویش حفظ نماید. در حقیقت شخص منتظر همواره در حال تقویت نمودن بنیانها و اساسهای فکری و اعتقادی خویش است تا به دام مکاتب انحرافی گرفتار نگردد و یا به سبب طولانی شدن غیبت حضرت (عج) یأس و نا امیدی گریبان او را نگیرد.
همچنین انتظار درست و حقیقی در بُعد عملی بر تمامی اعمال فرد منتظر و رفتار او تاثیر خواهد گذاشت و به همه ی آنها جهت خواهد داد. بر این اساس شخصی که منتظر است همیشه در حال تلاش و کوشش است که بستر ظهور دولت حضرت مهدی (عج) را مهیا و فراهم سازد.
علاوه بر اینها در حوزه فردی و روانی در پی بدست آوردن فضائل اخلاقی و تقویت قوای بدنی و جسمانی است تا نیرویی مفید و کارآمد برای جامعه ی اسلامی و جبهه حق به شمار آید.
به طور کلی به انتظاری، انتظار فرج گویند که باعث شود آدمی از محدوده خویش فراتر رفته و با یکایک افراد جامعه در ارتباط باشد و علاوه بر تلاش برای اصلاح خود در اصلاح جامعه ای که در آن قرار دارد بکوشد و به وظایف خویش به عنوان یک منتظر واقعی عمل نماید.
منبع:
[1] بحار الانوار: 2/122/52