با نزدیک شدن به ایام پرفضیلت اربعین حسینی (علیهالسلام)، بسیاری از علاقمندان و زائران این مراسم عظیم سوالات فقهی و شرعی متعددی با نزدیک شدن به ایام پرفضیلت اربعین حسینی (علیهالسلام)، بسیاری از علاقمندان و زائران این مراسم عظیم سوالات فقهی و شرعی متعددی درباره مناسک، رفتارها و مسائل پیرامون این زیارت بزرگ در ذهن خود دارند. از آنجا که رعایت احکام شرعی در اجرای صحیح این سفر معنوی اهمیت فراوانی دارد، بر آن شدیم تا مجموعهای از پرسشها و پاسخهای معتبر و مستند از سایت مرجع تقلید حضرت آیتالله مکارم شیرازی (دام ظلّه) را گردآوری و بازنویسی کنیم. این مطالب میتواند راهنمای مناسبی برای شما در ایام اربعین باشد و به رفع ابهامات شرعی کمک کند. با ما همراه باشید تا پاسخ پرسشهای مهم و پرتکرار در زمینه احکام مرتبط با اربعین را مرور کنیم و انشاءالله سفر و عزاداریتان هر چه بهتر و معنویتر برگزار شود.
پرسش و پاسخهای مرتبط با اربعین
- صرف وجوهات شرعی برای عزاداری اربعین
اگر از قبل مقداری سهم امام، سهم سادات، زکات یا ردمظالم به مرجع تقلید بدهکار باشیم، آیا میتوان تمام این مبالغ را برای برگزاری مراسم اربعین و صرف هزینههای عزاداری استفاده کرد؟
پاسخ: عزاداری امری پسندیده است اما استفاده از این وجوه شرعیه در این مورد جایز نیست.
- مصرف باقیمانده هدایای اربعین
اگر پس از برگزاری مراسم اربعین، مقداری پول یا کالا از چیزی که توسط مردم برای این امر اهدا شده بود باقی بماند، وظیفه ما نسبت به این باقیمانده چیست؟
پاسخ: بهتر است باقیمانده در همان روز و شب اربعین در مناطق دیگر صرف شود و اگر ممکن نبود در محل امنی نگهداری شود تا استفاده شود.
- استفاده از کمکهای مردمی برای هزینه رفتوآمد خدمه موکب
اگر برای موکب اربعین مبالغی از مردم جمعآوری شده، آیا میتوان از این پول برای هزینه ایاب و ذهاب خدمه و همراهان استفاده کرد؟
پاسخ: این کار مانعی ندارد و استفاده از کمکها در این زمینه مجاز است.
- پوشیدن لباس سیاه تا اربعین
آیا پوشیدن لباس سیاه تا روز اربعین جایز است؟
پاسخ: بله، به عنوان بزرگداشت شعائر دینی مشکلی ندارد.
- حکم زیارت با استفاده از پاسپورت دیگران (از روی جهل))
اگر کسی به دلیل مشکلات ویزا، بدون اطلاع از اشکال شرعی، با پاسپورت دیگری به زیارت اربعین برود، آیا این زیارت صحیح است؟
پاسخ: اگر فرد از اشکال شرعی آن آگاه نبوده، اشکالی ندارد ولی اگر میدانسته، باید از این کار پرهیز کند و دیگر تکرار نکند.
- بیمه زائران اربعین
نظر معظم له درباره بیمه زائران اربعین چیست؟
پاسخ: اگر بیمه به صورت عادلانه و منصفانه باشد، کار خوبی است؛ یعنی هزینههای احتمالی بیشتر از مبلغ بیمه نباشد. مسئولان باید با مردم شفاف و صادقانه رفتار کنند. (در این باره میتوانید بیشتر پرس و جو کنید)
- کفایت غسل روز اربعین از وضو
آیا غسل روز اربعین برای خواندن نماز واجب کفایت میکند یا باید وضو هم گرفت؟
پاسخ: احتیاط این است که بعد از غسل، وضو نیز گرفته شود.
- جایگزینی پیادهروی دیگر بهجای پیادهروی اربعین
آیا پیادهرویهایی که به جای پیادهروی اربعین برگزار میشود، مورد تأیید است؟
پاسخ: بهتر است به جای آن، مجالس پرشکوه حسینی برگزار شود.
- تعیین اولویت مصادیق انفاق
برای تشخیص اولویت در انفاق و کمکرسانی به موضوعات مختلف مانند ساخت مدرسه، کمک به زائران اربعین، فقرا و… چگونه باید عمل کرد؟
پاسخ: نیازهای شدیدتر اولویت دارد و در مواردی که چند نیاز همزمان وجود دارد، بهتر است وجه به صورت تقسیمشده صرف همه نیازها شود.
- نذر چهل روزه و محاسبه دقیق مدت نذر
اگر نذر کنیم از اول محرم چهل روز زیارت عاشورا بگیریم ولی از اول محرم تا اربعین پنجاه روز شود، چه باید کرد؟
پاسخ: از اول محرم تا ده صفر به نذر عمل کنید.
- اصرار زائران به استفاده از موکبهای ایرانی
برخی زائران به جای استفاده از موکبهای عراقی، مصرانه اصرار به استفاده از موکبهای ایرانی دارند که باعث دلسردی میزبانها میشود، نظر چیست؟
پاسخ: بهتر است این قید را بردارند و هر موکبی که مناسب بود، استفاده کنند.
- اسبابکشی در ایام اربعین
آیا اسبابکشی در ایام اربعین جایز است یا بیاحترامی محسوب میشود؟
پاسخ: جایز است اما مستحب است قبل از انجام آن صدقهای داده شود.
- کار کردن در روز اربعین
آیا کار کردن در روز اربعین جایز است؟
پاسخ: کار کردن حرام نیست ولی بهتر است زمانی برای شرکت در عزاداری اختصاص داده شود.
- استفاده از وسایل نقلیه کرایهای در ایام اربعین
برخی زائران از وسایل نقلیه کرایهای استفاده میکنند ولی کرایه را پرداخت نمیکنند، حکم چیست؟
پاسخ: باید کرایه رانندگان را به طور کامل پرداخت کنند.
- پوشیدن لباس سیاه تا اربعین
آیا پوشیدن لباس سیاه تا روز اربعین مستحب است؟
پاسخ: به عنوان بزرگداشت شعائر دینی، مانعی ندارد.
- رزرو جا در موکبها با گذاشتن وسایل
آیا گذاشتن وسایل در موکبها برای رزرو جا برای خود یا دیگران اشکال دارد؟
پاسخ: اگر فاصله کوتاهی با زمان استقرار داشته باشد، مانعی ندارد.
- برپایی موکب ایرانی در عراق با وجود موکبهای عراقی
آیا برپایی موکبهای ایرانی در خاک عراق، با توجه به میزبانی عراقیها، کار درستی است؟
پاسخ: اگر موکبها ساده و بدون ایجاد مزاحمت باشند، نه تنها اشکال ندارد بلکه نوعی کمک به موکبهای عراقی است.
- افزایش هزینهها در ایام اربعین و وظیفه دولت
با توجه به گرانیهایی مثل کرایه اتوبوس و هزینه ویزا در ایام اربعین، وظیفه دولت چیست؟
پاسخ: دولت باید تا حد ممکن شرایط را برای زائران تسهیل کند، هرچند باید توجه داشت که خود زیارت اربعین نیز هزینههای زیادی برای دولت دارد.
- زخم کف پا در پیادهروی اربعین و ورود به اماکن مقدس
آیا با وجود زخم یا خونریزی کف پا ناشی از پیاده روی، ورود به مساجد یا حرمها جایز است؟
پاسخ: اگر باعث بیاحترامی یا آلودگی نشود، حرام نیست.
- ترشحات تاول یا آبله کف پا در پیادهروی اربعین
آیا ترشحات حاصل از تاول یا آبله کف پا نجس است و ورود با آن به اماکن مقدس اشکال دارد؟
پاسخ: اگر به خون آلوده نباشد، پاک است.
- مصرف باقیمانده نذورات اربعین
اگر نذوراتی که برای اربعین جمعآوری شده باقی بماند، چه باید کرد؟
پاسخ: باقیمانده نذورات را باید در نزدیکترین شکل به نیت اولیه مصرف کرد. اگر فاسدشدنی است، در مراسم دیگر مصرف شود و در صورت عدم نیاز، فروخته شده و پول آن صرف عزاداری آتی در همان مکان شود.
- سپردهگذاری باقیمانده نذورات اربعین در بانک
آیا میتوان باقیمانده پولهای نذری اربعین را تا سال بعد در بانک به عنوان سپرده یا حساب قرضالحسنه نگهداری کرد؟
پاسخ: بهتر است در همان شب و روز اربعین در مناطق دیگر خرج شود، ولی اگر نشد، در جای امن نگهداری شود.
- یافتن اشیای گمشده با نشانه در مسیر اربعین
اگر در مسیر سفر اربعین وسیله یا شیء گمشده ای با نشانه پیدا کردیم، چه وظیفهای داریم؟
پاسخ: اگر نشانه ای دارد که با آن صاحب شی ء گمشده معلوم شود اما قیمت آن کمتر از یک درهم (معادل دو و نیم گرم نقره) است چنانچه صاحبش معلوم باشد نمیشود بدون رضایتش بردارد اما اگر قیمت به اندازه یک درهم یا بیش از آن است باید برای پیدا کردن صاحب آن به مدت یک سال تلاش کند. هر زمان در این میان از پیدا کردن صاحب آن نا امید شد میتواند آن شیء یا معادل مبلغش را به نیت صاحب اصلی به فقیر صدقه دهد.
پیشنهاد می کنیم به مطلب «لقطه» نگاهی بیاندازید.
- یافتن اشیای گمشده بدون نشانه
اگر وسیلهای بدون هیچ نشانهای پیدا شد و صاحبش قابل شناسایی نبود، چه باید کرد؟
پاسخ: احتیاط آن است که از طرف صاحبش صدقه داده شود. اگر فرد یابنده مستحق است، میتواند آن را بردارد. در صورت باارزش بودن شیء، احتیاط آن است که از حاکم شرع اجازه گرفته شود.
- استفاده از نذورات موکب برای اعزام خدمه
آیا میتوان از نذورات مردمی برای تهیه ویزا و هزینههای رفتوآمد خدمه موکب استفاده کرد؟
پاسخ: استفاده از نذورات در این زمینه اشکالی ندارد.
- استفاده از کفشی که بهجای کفش گمشده باقی مانده
اگر کفش زائر در حرم دزدیده شود و کفش مشابهی باقی مانده باشد، آیا میتوان آن را برداشت؟
پاسخ: هر زمان کفش کسی را ببرند و کفش دیگری به جای آن قرار دهند چنانچه بداند کفشی که مانده مال شخصی است که کفش او را برده و این کار به عمد انجام شده و دسترسی به آن شخص نیست می تواند آن را به جای کفش خود بردارد و اگر که دسترسی به حاکم شرع وجود دارد از او اجازه بگیرد. و هر زمان قیمت آن از کفش خودش بیشتر باشد می بایست هر زمان صاحبش پیدا شد زیادی آن (ما به التفاوت) را به او بدهد و اگر از پیدا شدن آن نا امید شود، آن مقدار را از طرف صاحبش صدقه دهد. اما اگر یقین داشته باشد یا احتمال دهد کفشی که مانده مال کسی نیست که کفشش را برده، چنانچه از پیدا کردن صاحبش ناامید باشد باید آن را صدقه دهد.
* استفاده از پاسپورت دیگران
در ایام زیارت اربعین فرصت کافی برای گرفتن گذرنامه نیست، آیا میتوانم با گذرنامه برادرم، با رضایت او به زیارت بروم؟
پاسخ: اگر این کار برخلاف قوانین و مقررات و قراردادها باشد، جایز نیست و مسئولیت شرعی دارد.
* اولویت نماز در پیادهروی
آیا میتوان در حین اذان به پیادهروی ادامه داد و بعداً نماز را خواند؟
پاسخ: احترام به نماز اولویت دارد.
* پیادهروی نمادین اربعین
آیا پیادهروی به حرم دیگر امامان یا امامزادگان در روز اربعین بهصورت نمادین جایز است؟
پاسخ: روایت خاصی نداریم، ولی بهعنوان حرکت نمادین و تعظیم شعائر، مانعی ندارد.
* حکم روزه در روز اربعین
آیا روزه گرفتن در روز اربعین مستحب است؟
پاسخ: برای غیر مسافران، مستحب است.
* حکم وضو با آبمعدنی نذری
آیا وضو با آبمعدنی نذر شده برای زائران که مشخص نشده برای خوردن است یا کار دیگر و نذر عام زائران است، اشکال دارد؟
پاسخ: در صورت ضرورت مانعی ندارد.
* حکم غسل اربعین
آیا غسل زیارت اربعین از وضو کفایت میکند؟
پاسخ: اگر به نیت زیارت امام حسین (ع) غسل کند، از وضو کفایت میکند.
* خرید ارز غیرقانونی
آیا خرید ارز از صرافیهای غیرمجاز برای سفر اربعین اشکال دارد؟
پاسخ: لازم است مطابق با قوانین حکومت اسلامی عمل شود.
* سفر بدون اجازه پدر
آیا میتوان بدون اجازه پدر در پیادهروی اربعین شرکت کرد؟
پاسخ: اگر باعث ناراحتی آنها نشود، اشکالی ندارد؛ در غیر این صورت، جایز نیست.
* سفر زیارتی در ایام تحصیل
آیا سفر اربعین برای دانشجویان یا طلاب در زمان تحصیل اشکال دارد؟
پاسخ: اگر کلاسها تعطیل باشد یا مدیر اجازه دهد و عقبماندگی جبران شود، اشکالی ندارد.
* سفر بدون ویزا یا پاسپورت
آیا میتوان بدون پاسپورت و ویزا به زیارت اربعین رفت؟
پاسخ: باید طبق قوانین و حکومت اسلامی عمل شود.
* نماز زائران اربعین
زائرانی که با پای پیاده به کربلا میروند، نمازشان چگونه است؟
پاسخ: نماز زائران در بین راه شکسته است و زمانی که به عراق و کربلا وارد میشوند نیز نماز به شکل شکسته است، جز اینکه ده روز در کربلا توقف داشته باشند. در ضمن، در چهار مکان مسافر مختار است که نماز را شکسته یا تمام بخواند. این چهار مکان عبارتند از: شهر مکه، شهر مدینه، مسجد کوفه و حرم امام حسین علیه السلام (بخش زیر گنبد و رواقها). البته افضل آن است که در این موارد نماز تمام خوانده شود.
* نذر روزه روز اربعین
شخصی که قصد دارد به پیاده روی اربعین بروند میتواند نذر کند که در روز اربعین روزه بگیرد؟
پاسخ: اگر نماید در سفر روزه بگیرد یا فلان روز را روزه بگیرد خواه در سفر باشد یا در حضر، نذر دارای اشکال است.
* زیارت با قرض
اگر فردی توان مالی ندارد، آیا میتواند برای زیارت اربعین قرض بگیرد؟
پاسخ: اگر در باز پرداخت دچار سختی نمیشود، کار خوبی است و مستحب است.
* لزوم رعایت قوانین عراق
آیا رعایت قوانین عراق بر زائرین اربعین واجب است؟
پاسخ: بله؛ چون عراق میزبان است و باید تدبیر و قوانین آنان را پذیرفت.
* نماز کسی که بدون ویزا سفر میکند
کسی که بدون ویزا به سفر میرود، نماز او شکسته است یا خیر؟
پاسخ: سفر به این صورت کار نادرستی است و نمیتواند نماز را شکسته بخواند.