قرآن کریم، بزرگترین و ماندگارترین معجزه پیامبر اکرم (ص) است، اما تنها معجزه ایشان نیست. معجزه به معنای رخدادی خارقالعاده است که برخلاف قوانین طبیعی و به اذن خداوند، از طریق پیامبران برای اثبات حقانیت نبوتشان رخ می دهند. در منابع مختلفی از جمله کتاب مناقب از ابن شهر آشوب، تعداد معجزات پیامبر (ص) بیش از چهار هزار مورد ذکر شده است که حدود سه هزار مورد آن در طول زندگی ایشان (پیش از ولادت، قبل از بعثت، بعد از بعثت و پس از وفات ایشان) به ثبت رسیده است.
با ما همراه باشید تا با برخی از معجزات پیامبر اکرم (ص) آشنا شویم.
دسته بندی معجزات پیامبر (ص)
پیش از پرداختن به معجزاتی که از سوی رسول خدا (ص) صادر شده اند به دسته بندی هایی که برخی از علما برای معجزات در نظر گرفته اند، اشاره ای می کنیم.
- جوادی املی در کتاب “تبیین براهین اثبات خدا” معجزات را به دو دسته معجزات قولی و معجزات فعلی تقسیم بندی کرده است. معجزات فعلی معجزاتی هستند که رسول خدا (ص) با آن ها عوام مردم را قانع می کرد و معجزات قولی یا عقلی مثل قرآن کریم که عموما نزدیکان به آنان بسنده می کردند.
- در کنار این دسته بندی، ابن کثیر در کتاب خود با عنوان “معجزات النبی”، معجزه هایی که از پیامبر صادر شده اند را به دو گروه معجزات معنوی مثل قرآن کریم، اخلاق نیکو و معجزات حسی که با حواس آدمی قابل درک هستند تقسیم بندی کرده است.
برخی از معروف ترین معجزات رسول الله (ص)
- قرآن کریم
قرآن کریم برترین، جاودانه ترین و بزرگ ترین معجزه پیامبر (ص) است. معجزه بودن آن بدان معنا می باشد که هیچ کس از انس و جن در هیچ برهه ای از تاریخ نمی تواند همانند آن بیاورد و خارج از توان بشر است. زیرا کلامی الهی است که بر رسولی امی نازل شده است. معجزه بودن آن همچنین به سبب ویژگی های بی نظیر دیگر آن است. در این کتاب گزارشات غیبی از گذشته و آینده وجود دارد. قرآن منسجم در مضمون و اسلوب است و اسرار آفرینش در آن ذکر شده اند و هیچ گونه اختلافی در مفهوم و محتوای آیات وجود ندارد. قرآن کریم مصون از تحریف است و با گذر زمان نه تنها حقایق آن کهنه نمی شوند بلکه نکات اعجاز آمیز آن و عظمت محتوایش آشکارتر می گردد.
- مباهله
مباهله، آزمون حقانیت و جلوهای از قدرت الهی است. مباهله، واقعهای سرنوشتساز در تاریخ اسلام بود. این واقعه زمانی اتفاق افتاد که هیئتی از مسیحیان نجران با استدلالهای منطقی پیامبر قانع نشدند. پس خداوند متعال به پیامبر دستور داد تا با آنان مباهله کند؛ به این معنا که هر دو طرف، از خداوند بخواهند تا دروغگویان را مجازات نماید. این دعوت، نشان می داد که پیامبر به رسالت خود و حمایت الهی ایمان داشت، زیرا در غیر این صورت، خطری بزرگ او و مسلمانان را تهدید می کرد.
پیامبر اکرم (ص) برای مباهله، عزیزترین افراد خود، یعنی حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) را به همراه خود بردند. این انتخاب، جایگاه والا و عصمت آن ها را نشان می داد ، چرا که پیامبر اکرم (ص) تنها کسانی را برای این امر خطیر انتخاب کرد که از پاکی و صداقتشان مطمئن بود.
آن ها در روز موعود حضور پیدا کردند و این حضور، تأییدی بر حقانیت پیامبر و فضیلت آن ها (اهل بیت علیهم السلام) بود. مسیحیان نجران که چنین دیدند از مباهله خودداری کردند و همین خودداری حق بودن اسلام و حضرت محمد (ص) را آشکارتر نمود.
در رابطه با دعوت پیامبر اسلام (ص) به یکتاپرستی، قریش که منافع خود را در خطر میدید، به دنبال راهی بود که رسول الله (ص) را ناتوان نشان دهد. آنها از پیامبر (ص) درخواست معجزه کردند، به این امید که با عدم انجام آن، ادعای نبوتشان زیر سوال رود. این درخواست در شب چهاردهم ذی الحجه، زمانی که ماه کامل بود، مطرح شد و مشرکان از پیامبر (ص) خواستند تا در آسمان معجزهای نشان دهد. آن ها این باور را داشتند که سحر و جادو در آسمان ها اثر نمی کند.
حضرت پذیرفت. ایشان پس از گرفتن پیمان ایمان آوردن از آنان، از خداوند طلب معجزه کرد و به اذن الهی، ماه به دو نیم شد و کوه حرا در بین آن نمایان گشت. در ادامه، دو نیمه ماه به هم وصل شدند و ماه همانند شکل اول خود شد. با این حال و با وجود شهادت مسافران سرزمینهای دیگر بر این واقعه، قریش به جای ایمان آوردن، این اتفاق را سحر و جادو گفتند و بر انکار خود پافشاری کردند.
- رد الشمس
رد الشمس که به معنای بازگرداندن خورشید است یکی دیگر از معجزات پیامبر خدا به شمار می روند. گفته شده در روزی از روزها پیامبر(ص)، علی(ع) را برای انجام کاری فرستاد. زمانی که علی علیه السلام بازگشت، وقت نماز عصر بود. پیامبر که اطلاع نداشت ایشان نماز عصر خود را نخوانده است، سر خویش را بر روی پای او قرار داد. در همان حین، وحی الهی نازل شد و حضرت محمد (ص) مشغول دریافت وحی شد. این امر تا حوالی غروب ادامه داشت. زمانی که دریافت وحی به اتمام رسید، پیامبر از امام علی (ع) پرسید که آیا نماز عصر خوانده است؟ حضرت جواب داد: خیر نخواندم؛ چون که سر شما بر روی پای من بود و من نتوانستم شما را بیدار کنم و نمازم را نخواندم. پیامبر (ص) که چنین دید از خداوند خواست که آفتاب را برگرداند تا علی(ع) نماز عصر خود را بخواند. خداوند اجابت کرد و خورشید به اندازهای به عقب برگشت که وقت فضیلت نماز عصر شد و حضرت نماز خود را ادا نمود.
- تسبیح گفتن سنگریزه ها
این معجزه در واقع تسبیح گفتن سنگریزه ها در دستان رسول اکرم (ص) و شهادتشان به پیامبری او است. در ذکر جزئیات این رخداد، نقل های گوناگونی وجود دارد که در ادامه به آنچه که در بحارالانوار آمده اشاره می کنیم.
در روزی از روزها، گروهی از سران قبیله ای از یمن به نام حضرموت، به دیدار رسول خدا (ص) رفتند. آن ها رو به پیامبر کرده و گفتند ما از کجا بدانیم که تو پیامبری و از سوی خداوند مبعوث شدی؟حضرت یک مشت سنگریزه از روی زمین برداشت و فرمود: این سنگریزه ها شهادت می دهند که من پیامبر خدا هستم، در همان حین سنگریزه ها در دستان حضرت تسبیح خدا را گفتند و شهادت دادند که او رسول خداوند است.
“گفته شده که افراد قبیله حضرموت یا همان ساکنان منطقه حضر موت در یمن در دوران پیامبر به اسلام روی آوردند”
- حرکت درخت به سمت پیامبر (ص)
این معجزه از زبان امام علی (ع) در خطبه قاصعه نهج البلاغه ذکر شده است.
در روزی از روزها امام علی (ع) به همراه پیامبر خدا (ص) بودند که سران قریش به نزد ایشان آمدند و گفتند: ای محمد! تو ادعای بزرگی کرده ای؛ ادعایی که هیچ یک از پدرانت و خاندان تو نکردند. ما از تو معجزه می خواهیم اگر پاسخ مثبت دهی و آن را به سر انجام برسانی، می دانیم که تو پیامبر خدایی و اگر که انجام ندهی، متوجه می شویم که تو ساحری دروغگو هستی.پیامبر به آنان گفت: خواسته شما چیست؟ آنان با اشاره به درختی گفتند: این درخت را برایمان صدا بزن تا با تمام ریشه هایش کنده شود و پیش روی تو بایستد. حضرت فرمود: خداوند بر هر چیزی توانا است. آیا اگر که این کار را به انجام برسانم ایمان می آورید و به حق شهادت می دهید؟! گفتند: آری. پیامبر پاسخ داد: من به زودی آنچه را که می خواهید نشانتان می دهم اما می دانم که شما به خیر و نیکی بر نمی گردید (ایمان و تسلیم شدن در برابر حق)، و همچنین می دانم در بین شما شخصی است که درون چاه انداخته می شود (اینجا به اخبار غیبی نیز اشاره دارد و مقصود جنازه های ابوجهل، عتبه، شیبه و امیه بن خلف است که در میدان بدر به چاه انداخته می شوند) و کسی است که احزاب را بسیج می کند (به ابوسفیان اشاره دارد).
حضرت در ادامه فرمود: ای درخت اگر به خداوند و روز قیامت ایمان داری و می دانی که من پیامبر خدا هستم با ریشه ها از زمین کنده شو و به نزدم بیا و به فرمان خداوند متعال رو به روی من بایست.
(امام علیه السلام اینجا قسم می خورد که به چشم این واقعه را دیده است) ناگهان درخت با ریشه هایش از زمین کنده شد و حرکت کرد. در حالی که (در اثر سرعت حرکت) طنین شدیدی داشت و صدایش همانند آوای پرندگان در حین پرواز بود، در مقابل حضرت (ص) قرار گرفت، در حالی که مثل پرنده ها بال می زد و برخی از شاخه های بالای آن، بر سر پیامبر سایه درست کردند و برخی از آن ها بر دوش امام علی (ع) که سمت راست پیامبر ایستاده بود، سایه انداخته بودند.
زمانی که آن قوم (لجباز) این صحنه را دیدند از روی تکبر گفتند: (خب اگر راست می گویی) فرمان ده(درخت به جای خویش برگشته و) نیمی از آن به نزد تو بیاد و نیم دیگر در آنجا بماند.
حضرت به درخت امر کرد چنین کند، ناگهان نیمی از درخت با منظره ای شگفت و صدایی شدیدتر به سمت پیامبر رفت و آن قدر جلو آمد که نزدیک بود به پیامبر (ص) بپیچد.
و اما دوباره آن ها از وی کُفر و سرکشی گفتند: امر کن آن نصف برگردد و به نصف دیگر بپیوندد و مانند اول شود. پیامبر چنین امری کرد و درخت به صورت اول درآمد.
در همین حین امام علی (ع) گفت: لا اله الا الله؛ ای پیامبر خدا (ص) من اولین کسی هستم که به تو ایمان آوردم و اولین شخصی هستم که اعتراف و اقرار می کنم که آن درخت آنچه را که انجام داد به دستور خدا و برای تصدیق پیامبری تو و بزرگداشت کلام و برنامه تو بود؛ اما همه آن گروه به پیامبر گفتند که تو ساحری دروغگو هستی …
- شفای بیماران
شفای بیماران نیز در لیست معجزات رسول خدا (ص) آمده است. در منابع روایی موارد متعددی از شفا یافتن افراد به اذن خدا و برای اثبات حقانیت نبوت محمد مصطفی(ص) ذکر شده اند که در اینجا به یک یا دو مورد به اختصار اشاره خواهیم کرد.
در روزی از روزها مردی روشندل به نزد پیامبر اکرم که درود خداوند بر او باد، رفت و از ایشان خواست که که در نزد خداوند برای شفای او دعا نماید. پیامبر فرمود: اگر که بخواهی آن را به تاخیر بیندازم که برای آخرت تو آن بهتر است و اگر که بخواهی دعا کنم. مرد روشندل دعا برای بینا شدن را درخواست نمود. پس پیامبر از او خواست که وضو گرفته و دو رکعت نماز بخواند و خدا را با دعایی که فرمودند صدا زده و به مناجات بپردازد. آن مرد چنان که حضرت گفت انجام داد و بینایی اش را به دست آورد .
آیه 61 سوره آل عمران – کریم منصوری
فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ
هر گاه بعد از علم و دانشی که درباره مسیح به تو رسیده باز کسانی با تو به محاجه و ستیز بر می خیزند به آن ها بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت کنیم و شما هم فرزندان خود را. ما زنان خود را دعوت نماییم شما هم زنان خود را. ما از نفوس خود دعوت کنیم شما هم از نفوس خود. آنگاه مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.