امام موسی کاظم علیه السلام هفتمین امام از دوازده امام مذهب تشیع اثنی عشری است. ایشان فرزند امام جعفر صادق (ع) و پدر امام رضا (ع) می باشند. حضرت در سال 127 یا 128 هجری قمری متولد شدند مدت امامتشان 35سال بود. گفته شده که دوران امامت امام کاظم علیه السلام هم زمان با اوج قدرت خلافت عباسی بود. ایشان در برابر حکومت وقت تقیه می نمود و به شیعیان نیز تقیه را سفارش می کرد. به همین دلیل از حضرت موضع گیری آشکاری در مقابل خلفای عباسی گزارش نشده است. البته ایشان با مناظره و گفتگوهایی که با خلفا یا افراد دیگر داشت سعی می کرد از خلافت عباسیان مشروعیت زدایی نماید. امام کاظم علیه السلام در طول دوره امامت خویش چندین بار توسط عباسیان زندانی شدند و در آخر نیز زمانی که در زندان بودند به دستور هارون عباسی مسموم شده و پس از سه روز به شهادت رسیدند. موضوعات و سوالات بسیاری درباره زندگی شخصی، سیره سیاسی و اجتماعی ایشان مطرح شده اند که از جمله آن ها سوالی است که می خواهیم در این مطلب به آن بپردازیم و آن، این است: آیا تعداد همسران امام موسی کاظم (ع) مشخص است؟ آن ها که بودند؟ در واقع به دلیل زیاد بودن فرزندان حضرت و اختلاف موجود در اقوال مختلف این سوال پرسیده می شود. البته باید به یاد داشت که دانستن چنین چیزی اهمیت زیادی ندارد و مهم این است که با سیره ایشان آشنا شده و در زندگی برای رسیدن به سعادت دنیویی و اخروی به کار ببریم…
تعداد همسران امام موسی کاظم علیه السلام
درباره تعداد همسران امام موسی کاظم (ع) اقوال مختلفی در تاریخ ذکر شده اند که به دلیل اختلافاتی که وجود دارند، مشخص است که اخبار دقیقی درباره تعداد آن ها و همچنین دائمی یا موقت بودنشان وجود ندارد. از این رو نمی توان جواب و عدد واضح برای آن بیان کرد. تنها مورد قطعی که وجود دارد این است که امام کاظم (ع) فرزندان زیادی دارد که از همسران متعدد بوده اند.
آنچه که از نام و نشان همسران حضرت به آن دست پیدا کردیم، نام 9 تن از همسران ایشان است. اغلب آنها با نام “ام ولد” به ثبت رسیده اند و درباره زندگانی بسیاری از آن ها و شاید اکثریت این تعداد اطلاعاتی در دست نیست.
و اما نام برخی از همسران امام موسی کاظم (ع):
- ام البنین نجمه خاتون مادر امام رضا علیه السلام
- نجیبه از اهالی نوبه مادر ابراهیم و اصغر
- ام احمد مادر احمد، محمد و حمزه بن موسی کاظم (ع)
- ام ولد مادر جعفر
- ام ولد مادر حسن
- ام ولد مادر زید بن موسی
- ام ولد عوکلانی مادر عبدالله
- ام ولد مادر عبید الله
- ام ولد مادر هارون
چرا امام کاظم علیه السلام،همسران متعدد داشتند؟
می توان دلیل ازدواج های متعدد حضرت تکثیر نسل توسط امام باشد تا حضرت با تربیت آن ها و پخش شدن فرزندان در مکان های مختلف اهداف امام در تبلیغ و انتشار دین مبین اسلام و مبارزه با خلفای جور و شوراندن مردم نسبت به این خلفای ظالم محقق شود. باید به یاد داشت که امام حکیم است؛ پس اموری که از او سر میزند حکیمانه می باشد و بدون شک مصلحت اسلام و مسلمانان در این امر بوده است هر چند که ممکن است برای بسیاری از ما قابل درک نباشد.
تعداد فرزندان امام کاظم (ع)
به عنوان تتمه این مطلب به بیان تعداد فرزندان امام هفتم به تفکیک پسر و دختر بر اساس برخی از منابع روایی می پردازیم.
- کتاب تاریخ ائمه از ابن ابی االثج
امام 33 فرزند دارد که 18 نفر آنان پسر و 15 نفر دیگر دختر هستند.
- الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، شیخ مفید
شیخ مفید تعداد فرزندان حضرت را 37 نفر بیان کرده است که از میان آن ها 18 نفر پسر و بقیه دختر هستند.
- تهذیب الانساب، شیخ شرف عبیدلی
تنها عدد 14 برای تعداد فرزندان پسر گفته شده است.
- دلائل الامامه، محب الدین طبری
در این نوشتار تعداد اولاد 39 نفر (18 پسر و 21 دختر) گفته شده اند.
- المجدی فی انساب الطالبیین، علی عمری
علی عمری تعداد فرزندان امام کاظم (ع) را 59 نفر ذکر کرده است (22پسر و 37 دختر).
- جمهره انساب العربب از ابن حزم اندلسی
در این منبع تنها تعداد فرزندان پسر ذکر شده که 14 نفر هستند.
در اینحا تعداد فرزندان 37 نفر ذکر شده اند که از میان آن ها 18 نفر پسر و مابقی دختر هستند.
- لباب الانساب از علی بن زید بیهقی
در این کتاب فرزندان امام 35 نفر گفته شده اند که 17 نفر آن ها پسر و 18 نفرشان دختر است.
- تاریخ موالید الائمه از ابن خشاب بغدادی
تعداد فرزندان 38 نفر بیان شده اند که از این تعداد 20 نفر پسر و 18 نفر آن ها دختر است.
- تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، یوسف مزی
یوسف مزی تعداد فرزندان را 40 نفر ذکر کرده که 18 نفرشان پسر و 22 نفرشان دختر هستند.
- عمده الطالب فی انساب آل ابی طالب از ابن عنبه
در این کتاب تعداد فرزندان 60 نفر گفته شده اند که 23 پسر و 37 دختر هستند.
- تذکره الخواص از سبط بن جوزی
در این کتاب تنها تعداد پسران ذکر شده و 19 نفر گفته شده اند.
- مناقب آل ابی طالب از ابن شهر آشوب
در این کتاب تعداد 30 تا 37 نفر گفته شده اند که پسران 18 و دختران 19 نفر هستند.