و خداوند آتش را آفرید تا مکانی ابدی برای عقاب کسانی باشد که به خداوند متعال، پیامبران و آنچه به حق نازل فرموده است، کافر گشتهاند و ظلم و ستم را در این جهان بیشه خود کرده و راه طغیان را در پیش گرفتهاند. و برای آن آتش دربانان و نگاهبانانی قرار داد که عظیمترین آنها مالک نام دارد. مالک دربان جهنم که نامش در قرآن آمده، فرشتهای است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در معراج با او دیدار کرد و آن را ملکی دید که صورتی زشت داشت که هیچگاه نمیخندید. گفته شده که بر غضب و خشم این فرشته روز به روز افزوده میشود ….
مالک در قرآن کریم
در آیه 77 سوره زخرف نام مالک فرشته جهنم دیده میشود. در جاهای دیگر قرآن کریم مانند آیه 49 سوره غافر اهل دوزخ به سبب شدت عذاب جهنم از خازنان یا همان دربانان آنجا میخواهند که از خداوند متعال درخواست کنند تا یک روز از این عذاب را به آنها تخفیف دهد. اما نگهبانان به درخواست آنها پاسخ نداده و به آنها میگویند: آیا پیامبران شما با ادلهای روشن به نزد شما نیامدند؟! دوزخیان جواب مثبت میدهند و نگهبانان در ادامه به آنها میگویند که اکنون هر چه میخواهید دعا کنید که دعای اهل کفر به جایی نمیرسد(برگرفته از آیه 50 سوره غافر).
اهل جهنم که دچار ناامیدی میشوند به هر چیزی برای نجات چنگ میزنند، یکی از آن موارد استمداد و کمک خواستن از بزرگترین دربان جهنم یعنی مالک است. آنها این بار به مالک رو آورده و به او میگویند: ای مالکِ (دوزخ! بگو) پروردگار تو ما را بمیراند (تا با مردن از این عذاب رها شوند)، اما مالک در جواب به آنها میگوید که بدون شک در آنجا ماندنی هستند (در تفسیر قرطبی آمده که مالک در میان دیگر دربانان نشسته است و پاسخ جهنمیان را 80 سال بعد میدهد …)
ویژگی های مالک خازن جهنم
روایت شده که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هنگامی که به معراج رفت با تمامی فرشتهها ملاقات کرد. حضرت مالک را هم دید. حضرت او را عبوس (اخمو) و بدون خنده و لبخند توصیف کرد چرا که تمامی فرشتگان با دیدن پیامبر خوشحال شده و در حالی که لبخند بر لبانشان نشسته بود از ایشان استقبال کردند جز یک فرشته . پس حضرت محمد (ص) از جبرئیل فرشته وحی درباره آن پرسید و جبرئیل گفت که این مالک نگهبان دوزخ است؛ خداوند او را با ویژگیهای خشونت و تند خوبی همچون دیگر نگهبانان دوزخ خلق کرده است.
در بخشی از خطبه 183 نهج البلاغه از امام علی (ع) نقل شده که در توصیف مالک جهنم فرموده است: «…آیا میدانید که چون مالک دوزخ بر آتش جهنم خشم گیرد،آتشها روی هم میغلتند و یکدیگر را میکوبند و آن وقت که بر آتش فریاد کند از وحشت فریاد او قطعههای بزرگ آتش در بین دربهای جهنم به هر طرف پرتاب میگردند»
نگهبانان آتش جهنم که هستند؟
خدای عز و جل فرشتگانی را برای نگهبانی از آتش جهنم گمارده است. آنها داری خُلقی عظیم، قدرتی عالی و ویژگیهایی منحصر به فرد هستند. آن ها همانند دیگر فرشتگان هیچ وقت نافرمانی خدا را در هیچ یک از اوامر و دستورات او، نمیکنند.
همانگونه که خداوند در آیه ششم سوره تحریم میفرماید: بر آن فرشتگانی خشن و سختگیر گمارده شده است که از آنچه خداوند به آنان امر کرده سرپيچی نمیکنند و آنچه که به آن مامور هستند، همیشه انجام میدهند.
و خداوند در آیات دیگری از قرآن کریم مشخص کرد که تعداد این فرشتگان ۱۹ عدد است. البته زمانی که این آیات نازل شدند اهل کفر شروع کردند به ایجاد فتنه و شبهه که تعداد این فرشتهها کم است و میتوان بر آنها پیروز شد و از آتش فرار کرد. و آنان نمیدانند که هر یک از آنها دارای ویژگیها و قدرتی خاص است!
البته در جای دیگر- آیه۳۱ مدثر- مشخص شد که خداوند تعداد نهایی آنها را پنهان کرده است. در این آیه خداوند فرموده است که ما موکلان آتش را جز ملائکه قرار ندادیم و شماره آن ها را جز آزمایشی برای آنان که کافر شدند مقرر نداشته ایم تا اهل کتاب (به سبب هماهنگی قرآن با کتاب آن ها) یقین کرده و بر ایمان اهل ایمان بیفزاید، و اهل کتاب و مومنان (در حق بودن قرآن) تردید ننمایند، و تا بیماردلان و اهل کفر بگویند: خداوند از توصیف موکلان (گماشته شدگان) به این (19 نفر) چه هدفی دارد؟ این گونه الله تعالی هر که را بخواهد (بعد از ذکر حقیقت) گمراه می کند و هر که را بخواهد هدایت میکند، و سپاهیان پروردگار تو را جز خود او کسی نمیداند و این قرآن تنها مایه تذکر و پند برای بشر است.
تأمل: خداوند در آیه 30 سوره مدثر تعداد این فرشتگان را 19 نفر گفته است. این گفتار موجب یقین اهل کتاب و ایمان بیشتر مسلمانان است زیرا این عدد در کتب الهی پیشین یعنی تورات و انجیل ذکر شده است و چگونه میشود که یک انسان امی و درس نخوانده از آن مطلع بوده باشد؟! پس این کلام، کلام وحی است …
آیه 77 سوره زخرف – عبدالرحمن سدیس
وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ۖ قَالَ إِنَّكُمْ مَاكِثُونَ
آنها فریاد میکشند: «ای مالک دوزخ! (ای کاش) پروردگارت ما را بمیراند (تا آسوده شویم)!» میگوید: «شما در این جا ماندنی هستید!»