چله کلیمیه به عبادت و خلوت چهل روزه با خدای متعال، از اول ماه ذی القعده تا دهم ماه ذی الحجه اطلاق میشود. این دوره به چله موسویه نیز معروف است و آداب خاصی دارد و دوری از گناه و محاسبه نفس سفارش شده است. بعضی علما یا فرقهها با استناد به وعده چهل روزه خدا به حضرت موسی علیه السلام، چله گیری در این بازه زمانی را سفارش کرده اند.
اهمیت چله کلیمیه
همانطور که اشاره شد برخی عرفا و فرقهها به مریدانشان توصیه کردهاند تا این چله را بگیرند.
آیت الله جوادی آملی از مراجع تقلید تشیع اربعین کلیمی را از دستورات رسمی و نوآوریهای دین اسلام گفته است.
حسن حسن زاده و سید محمد حسین حسینی طهرانی نیز برخی افراد را در سیر و سلوک به آن سفارش کردهاند.
گفته شده این چله بنابر آنچه که در آیه ۱۴۲ سوره اعراف و بعضی از احادیث آمده، زمان مناجات و خلوت حضرت موسی کلیم الله علیه السلام با حق تعالی بوده است و به همین جهت است که اربعین کلیمی یا موسوی نامگذاری شده است.
به گفته آیت الله جوادی آملی؛ موسی پیامبر در این چهل روز خواب و خوراک نداشته است و به عبادت و راز و نیاز با خدای متعال در کوه طور مشغول بوده است.
ذکر شده که در اثر همین چله، تورات و وحی خداوند به موسی علیه السلام داده شد.
آداب اربعین کلیمی
آداب و دستوراتی که برای این چله ذکر شدهاند، عبارتند از:
محاسبه نفس، نسبت به گذشته اعمال و کردار خود را پیش از ورود به ماه ذی القعده میسنجد.
مراقبه کردن. در کارهای روزانه به خداوند توجه کرده و از گناه کردن میپرهیزد.
عزلت گزیدن. در این دوره از اهل دنیا و آنان که گناه میکنند، دوری میکند.
انجام اعمال مخصوص. در این مدت اعمال و ادعیهای که برای این بازه زمانی ذکر شدهاند مثل غسل، اعمال شب و روز دحو الارض، اعمال شب و روز عرفه، روزه روزهای ابتدایی ماه ذی الحجه و نمازهایی که برای دهه اول ماه ذی الحجه انجام شوند.
اعتبار فقهی چله
آیت الله مکارم شیرازی در جواب به سوالی که در ارتباط با احکام شرعی چله کلیمیه پرسیده شده بود، تهذیب نفس را اگر که در چارچوب شرع باشد، برای هر زمانی مطلوب دانستهاند.
برخی مجتهدان مانند محمد جواد فاضل لنکرانی، چله نشینی را اگر که خلوت کردن و صرفا مشغول به عبادت بودن باشد، مردود گفته و آن را به عارفان و صوفیه مرتبط دانستهاند.
لطف الله صافی گلپایگانی نیز ریاضت و چله نشینی را شیوهای ساختگی و غیرشرعی معرفی کرده است.
پژوهشگر دیگری نیز بیان کرد بود اگر چه این چهل روز وقت مناسبی برای عبادت است ولی برای منتسب نمودن اربعین موسوی و استحباب آن به شریعت، ادلهای نیست. در این میان نویسنده کتاب صراط مستقیم آقای محمد حسن وکیلی معتقد است که اگرچه مجموع این چله پشتوانه حدیثی خاصی ندارد اما تجربه بزرگان و عرفا و شهرت این چله در نزد آنها و اشاره بعضی روایات به ویژگیهای این روزها نشان دهنده شرافت آنها است
آیه 142 سوره اعراف – شهریار پرهیزگار
وَ وَاعَدْنَا مُوسَىٰ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ۚ وَقَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ
و ما با موسی، سی شب وعده گذاشتیم؛ سپس آن را با ده شب (دیگر) تکمیل نمودیم؛ به این ترتیب، میعاد پروردگارش (با او)، چهل شب تمام شد. و موسی به برادرش هارون گفت: «جانشین من در میان قومم باش. و (آنها) را اصلاح کن! و از روش مفسدان، پیروی منما!»