لیست آیات قرآن مرتبط با مهدویت

مهدویت در قرآن کریم

در مطلب «حکومت امام مهدی (عج) و اشاره به آن در قرآن» به شبهه‌ای که به ویژه از طرف فرقه‌های انحرافی چون وهابیت مطرح و به جامعه تزریق شده پاسخی درخور داده شد. در حقیقت از سوی فرق منحرفه این سوال مطرح گردید که اگر امام مهدی (عج) حق است و وجود دارد چرا در قرآن اسمی از او برده نشده است؟ درست است که نام حضرت در قرآن نیامده است اما در چند ده آیه مختلف به حضرت مهدی (عج)، آخر الزمان، حکومت مهدوی و عصر ظهور به صورت غیر مستقیم اشاره شده و امامان معصوم علیهم السلام در تفسیر قرآن، آن آیات را به مهدویت و موضوعات مهدوی تعبیر و تفسیر کردند. از این رو در این مطلب و در راستای ارائه پاسخی کامل‌تر منتخبی از این آیات را به همراه احادیث مرتبط گردآوری نموده و به نگارش درآوردیم.

مهدویت در قرآن کریم
مهدویت در قرآن کریم

لیست آیه‌های قرآن مرتبط با مهدویت

  • آیه ۱۴۸ سوره بقره
  • وَلِکُلٍّ وِجْهَهٌ هُوَ مُوَلِّیهَا ۖ فَاسْتَبِقُوا الْخَیْرَاتِ ۚ أَیْنَ مَا تَکُونُوا یَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِیعًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ

هر کس را مسیری است به سم حق که به آن راه پیدا کند (یا قبله‌ای که به سوی آن روی آورد)، پس به انجام خیر شتاب کنید که هر کجا که باشید تمامی شما را خداوند (به محشر) خواهد آورد و قطعا خداوند بر همه چیز قادر است.

از حضرت صادق علیه السلام روایت شده که این آیه از سوره بقره در ارتباط با حضرت قائم و یاران او نازل شده است که بدون وعده و قرار قبلی، گرد هم می‌آیند‌.[۱]

  • آیه ۵ سوره ابراهیم
  • وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ بِآیَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَکَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللَّهِ ۚ إِنَّ فِی ذَٰلِکَ لَآیَاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ

ما موسی علیه السلام را با آیات خویش فرستادیم؛ (و امر نمودیم:) قوم خود را از ظلمات به نور خارج ساز و «ایام الله» را به آن‌ها یاد آور شو! در این نشانه‌هایی است برای هر فرد صبور شکرگزاری!

از امام باقر (ع) نقل شده که فرمودند: ایام الله سه روز است: روزی که قائم قیام نماید، روز رجعت و روز قیامت[۲]

  • آیه ۱۱۰ سوره طه
  • یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْمًا

و خداوند بر تمامی آینده و گذشته مخلوقات آگاه است و خلق را هرگز به او احاطه و علم نیست.

از حضرت صادق (ع) نقل شده که فرمودند: مقصود از «و آن‌چه را که پشت سر گذاشته‌اند»، اخبار امام زمان (ع) است[۳]

  • آیه ۱۰ سوره عنکبوت
  • وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ فَإِذَا أُوذِیَ فِی اللَّهِ جَعَلَ فِتْنَهَ النَّاسِ کَعَذَابِ اللَّهِ وَلَئِنْ جَاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّکَ لَیَقُولُنَّ إِنَّا کُنَّا مَعَکُمْ ۚ أَوَلَیْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِمَا فِی صُدُورِ الْعَالَمِینَ

و از مردم کسانی هستند که بیان می‌کنند: به خداوند ایمان آوردیم! ولی زمانی‌که در راه خدا شکنجه شده و آزار می‌بینند، آزار مردم را همانند عذاب خداوند به حساب میآورند؛ اما آن هنگام که پیروزی از جانب پروردگار تو (برایتان) بیاید، بیان می‌کنند: ما نیز با شما بودیم (به این معنا که در این پیروزی شریک هستیم)! آیا خدا به آن‌چه که در سینه‌ی جهانیان است عالم‌تر نیست؟!

درباره این آیه و ارتباط آن با موضوع مهدویت از امام صادق (ع) روایت شده که مقصود از پیروزی و نصر از جانب پروردگار، امام مهدی (عج) است[۴].

  • آیه ۵ سوره قدر
  • سَلَامٌ هِیَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ

این شب، شبی است که مملوء از سلامت (و برکت و رحمت) تا طلوع سپیده صبح است.

از امام صادق (ع) روایت شده که مقصود از «مَطْلَعِ الْفَجْر»، طلوع فجر امام زمان (عج) است (به این امر تعبیر شده است)[۵].

  • آیه ۲۶ سوره معارج
  • وَالَّذِینَ یُصَدِّقُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ

و کسانی‌که به روز جزاء ایمان دارند و آن را تصدیق میکنند.

در الکافی مرحوم کلینی از امام محمد باقر (ع) نقل شده که فرمودند: مقصود از روز جزاء (یوم الدین) در این آیه روز ظهور و قیام حضرت مهدی (عج) است[۶]

  • آیه ۲۳ سوره ذاریات
  • فَوَرَبِّ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مَا أَنَّکُمْ تَنْطِقُونَ

قسم به پروردگار آسمان و زمین که این مطلب حق است همانطور که شما تکلم می‌کنید.

در روایتی از امام سجاد علیه السلام آمده است که «حق» به قیام حضرت مهدی (عج) تفسیر شده است[۷]

مهدویت و قرآن کریم
مهدویت و قرآن کریم

ادامه لیست آیات

  • آیه ۴۱ سوره شوری
  • وَلَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولَٰئِکَ مَا عَلَیْهِمْ مِنْ سَبِیلٍ

و آن‌کس که پس از مورد ظلم قرار گرفتن، یاری طلبد، بر او ایرادی نمی‌باشد.

در تفسیر القمی از امام محمد باقر (ع) روایت شده که این آیه به گرفتن انتقام از بنی امیه، افرادی که تکذیب کننده هستند و ناصبی‌ها تفسیر گشته است.

  • آیه ۶۹ زمر
  • وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْکِتَابُ وَجِیءَ بِالنَّبِیِّینَ وَالشُّهَدَاءِ وَقُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا یُظْلَمُونَ

و زمین به نور پروردگار خویش روشن میگردد و نامه‌های اعمال را پیش نهاده و انبیاء و شاهدان را حاضر می‌کنند و در میانشان به حق داوری خواهد شد و به آن‌ها ستم نمی‌شود.

از حضرت صادق (ع) در تفسیر الصافی روایت شده که فرمودند: پروردگار زمین به معنای امام زمین است که پس از ظهور او مردم از نور او بهره‌مند می‌گردند.

  • آیه ۲۱ سوره سجده
  • وَلَنُذِیقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذَابِ الْأَدْنَىٰ دُونَ الْعَذَابِ الْأَکْبَرِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ

و به آن‌ها از عذاب نزدیک (عذابی که در این دنیا است) قبل از عذاب بزرگ (مقصود آخرت است) خواهیم چشاند، شاید که بازگردند!

در البرهان بحرانی، از امام صادق علیه السلام نقل شده است که مقصود از عذاب بزرگ قیام امام زمان با شمشیر در آخر الزمان می‌باشد.

  • آیه ۴۱ سوره حج
  • الَّذِینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاهَ وَآتَوُا الزَّکَاهَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ ۗ وَلِلَّهِ عَاقِبَهُ الْأُمُورِ

همان‌هایی که هر زمان در زمین به آنان قدرت دادیم، نماز را برپا داشته و زکات میدهند، امر به معروف نموده و نهی از منکر میکنند و عاقبت تمامی امور از آن خداوند است.

در تفسیر القمی گفته شده که این آیه در برخی از روایتها به حضرت مهدی و یاران او تفسیر گشته است.

  • آیه ۵۹ سوره نساء
  • یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا

ای کسانی‌که ایمان آوردید، خداوند را اطاعت کنید و رسول خدا (ص) و اوصیا پیامبر را اطاعت و پیروی نمایید و هر زمان در چیزی نزاع و اختلاف داشتید آن را به خداوند و رسول او بازگردانید (داوری را از آن‌ها بخواهید)، اگر که به خداوند و روز قیامت ایمان دارید! این (کار) برایتان بهتر و عاقبتش نکوتر است.

در تفسیر آیه ۵۹ سوره نساء آمده است که امام غائب از نظر همچون آفتاب پس ابر است که مردم از نور آن (خورشید) در حالی که پشت ابر است بهره می‌برند[۸]

  • آیه ۶۲ سوره نمل
  • أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ ۗ أَإِلَٰهٌ مَعَ اللَّهِ ۚ قَلِیلًا مَا تَذَکَّرُونَ

یا آن‌که دعای مضطر را به اجابت می‌رساند و رنج‌شان را برطرف می‌سازد و شما را خلفا و جانشینان اهل زمین قرار می‌دهد؛ آیا معبودی با خداوند است؟! اندکی متذکر می‌باشند.

این آیه در برخی از روایات موجود به قیام حضرت قائم (عج) تفسیر شده و مقصود از «مُضطَر» نیز حضرت گفته شده است[۹]

  • آیه ۱۱۰ سوره طه- محمد جبرئیل

یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا یُحِیطُونَ بِهِ عِلْمًا

آن چه را که پیش رو دارند و آن چه را در دنیا پشت سر گذاشته اند می دانند ولی آن ها به علم او احاطه ندارند.

دانلود

منابع:

[۱] الکافی، کلینی،۱۴۰۷ ق، ج۸، ص ۳۱۳

[۲] البرهان، بحرانی، ۱۳۷۴ ش، ج۳، ص ۲۸۶

[۳] تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص ۶۵

[۴] تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۴۹

[۵] تأویل آیات الظاهره، ۱۴۰۹ق، ص۷۹۴

[۶] الکافی، کلینی، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص ۲۸۷

[۷] تأویل الابات الظاهره، ۱۴۰۹ ق، ص ۹۶

[۸] کفایه الاثر، ۱۴۰۱ق، ص ۵۴-۵۵

[۹] تفسیر نور الثقلین،۱۴۱۵ق، ج۴،ص۹۴

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

− 2 = 5