شفاعت در احادیث

شفاعت در احادیث

شفاعت وجود دارد و تمامی آن از آن خداست. بدین معنا که هیچ کس بدون اذن الله عز و جل نمی‌تواند شفیع یا واسطه‌ای میان خداوند و دیگر مخلوقات برای رساندن خیر یا از مبان برداشتن شر از آن‌ها گردد. شفاعت اگر چه میان شیعیان جایگاه به خصوصی دارد اما جزو اعتقادات دینی عموم مسلمانان است و در منابع دینی مذاهب مختلف به آن اشاره شده است. البته در این میان وهابیان شفاعت انسان را شرک دانسته و آن را تنها ویژه خدا می‌دانند، یعنی تنها از خدای متعال می‌توان درخواست شفاعت کرد. در بیش از بیست آیه قرآن کریم به موضوع شفاعت اشاره شده است. همچنین امر شفاعت در احادیث به جای مانده از ائمه اطهار علیهم السلام نیز به وفور بیان شده است که در این مطلب به بیان آن‌ها پرداخته خواهد شد.

شفاعت در احادیث
شفاعت در احادیث

شفاعت در احادیث رسول خدا (ص)

  • لا یَکونُ اللَّعّانُونَ شُهَداءَ و لا شُفَعاءَ یَومَ القِیامَهِ[۱]

افرادی که بسیار لعن و نفرین می‌کنند در روز قیامت نه حق شهادت دادن دارند و نه می‌توانند شفاعت کنند.

  • شَفاعَتی لاُِمَّتی مَن أحَبَّ أهلَ بَیتی[۲].

شفاعت من برای امتم شامل کسی است که اهل بیت من را دوست داشته باشد.

  • لَأشفَعَنَّ یَومَ القِیامَهِ لِمَن کانَ فی قَلبِهِ جَناحُ بَعوضَهٍ إیمانٌ[۳].

من روز قیامت شخصی را که در قلب او به اندازه بال پشه‌ای ایمان وجود داشته باشد، شفیع خواهم شد.

  • یَشفَعُ الأنبیاءُ فی کُلِّ مَن کانَ یَشهَدُ أن لا إلهَ إلاّ اللّه ُ مُخلِصا ، فَیُخرِجُونَهُم مِنها [أی من النّارِ ][۴]

انبیاء برای تمامی افرادی که از روی اخلاص به وحدانیت خداوند متعال گواهی داده باشند، شفاعت می‌کنند و آن‌ها را از جهنم خارج می‌سازند.

  • إنَّ الناسَ یَصِیرُونَ یَومَ القِیامَهِ جُثىً،کُلُّ اُمَّهٍ تَتبَعُ نَبِیَّها ، یَقولونَ: یا فُلانُ ! اشفَعْ ؛ یا فُلانُ! اشفَعْ ؛حتّى تَنتَهِیَ الشَّفاعَهُ إلى محمّدٍ ، فذلکَ یَومُ یَبعَثُهُ اللّه ُ المَقامَ المَحمودَ[۵]

همانا در روز قیامت مردم گروه گروه شده و هر امتی به دنبال رسول خویش راه افتاده و می‌گویند: ای فلان! شفاعت نما! تا آن‌که شفاعت به محمد (ص) ختم شود، پس در آن روز خداوند او را به جایگاهی ستوده می‌رساند.

  • إذا قُمتُ المَقامَ المَحمودَ ، تَشَفَّعتُ فی أصحابِ الکبائرِ مِن اُمَّتی ، فَیُشَفِّعُنی اللّه ُ فِیهِم و اللّه ِ ! لا تَشَفَّعتُ فِیمَن آذى ذُرِّیَّتی[۶]

آن‌گاه که به مقام ستوده برسم، برای آن گروه از امت خویش که گناهان کبیره انجام داده‌اند شفیع می‌گردم و خداوند شفاعتم را برای آنان قبول می‌کند. قسم به خدا برای افرادی که فرزندانم را آزار و اذیت نمایند، شفیع نمی‌گردم.

  • لَو قد قُمتُ المَقامَ المَحمودَ ، لَشَفَعتُ فی أبی و اُمّی و عَمّی و أخٍ کانَ لی فی الجاهِلِیَّهِ[۷].

آن گاه که به مقام محمود (ستوده) برسم، برای پدر، مادر، عمو و برادری که در جاهلیت داشتم شفاعت می‌کنم.

  • لِکُلِّ نَبِیٍّ دَعوَهٌ قد دَعا بِها و قد سَألَ سُؤلاً ، و قد خَبَأتُ دَعوَتی لِشَفاعَتِی لاُِمَّتی یَومَ القِیامَهِ[۸]

هر رسولی به درگاه باری تعالی دعایی نموده و از او چیزی طلب کرده است، اما من خواسته و خواهش خود از خداوند را برای شفاعت امت خود در روز جزا نگه داشته‌ام.

  • إنَّ اللّه َ أعطانی مَسألَهً ، فَأخَّرتُ مَسألَتی لِشَفاعَهِ المُؤمنینَ مِن اُمَّتی یَومَ القِیامَهِ ، فَفَعَلَ ذلکَ[۹]

همانا خداوند به من فرمود تا از او درخواستی داشته باشم، ولی من درخواست (مسئلت) خود را برای شفاعت کردن مومنین امت خویش در روز قیامت به تاخیر انداختم، پس خداوند نیز قبول کرد.

  • الشَّفاعَهُ لا تَکونُ لِأهلِ الشَّکِّ و الشِّرْکِ و لا لِأهلِ الکُفرِ و الجُحُودِ ؛ بل یَکونُ لِلمؤمنینَ مِن أهلِ التوحیدِ[۱۰].

شفاعت برای اهل شک، شرک، کافران و منکران نیست، بلکه شفاعت ویژه مومنان یکتا پرست است.

  • مَن لم یُؤمِنْ بِشَفاعَتِی، فلا أنالَهُ اللّه ُ شَفاعَتِی[۱۱]

آن‌کس که به شفاعت من ایمان نداشته باشد، خداوند متعال شفاعتم را به او نمی‌رساند.

  • رَجُلانِ لا تَنالُهُما شَفاعَتی : صاحِبُ سُلطانٍ عَسُوفٌ غَشُومٌ و غالٍ فی الدِّینِ مارِقٌ[۱۲]

شفاعتم به دو شخص نخواهد رسید: صاحب قدرت مستبد و ستمگر و غلو کننده بیرون شده از دین.

آیه 44 سوره زمر
آیه ۴۴ سوره زمر

شفاعت در کلام امامان (ع)

امام علی علیه السلام

  • لا تُعَنّونا فِی الطَّلَبِ وَالشَّفاعَهِ لَکُم یَومَ القِیامَهِ فیما قَدَّمتُم . . . لَنا شَفاعَهٌ ولِأَهلِ مَوَدَّتِنا شَفاعَهٌ ، فَتَنافَسوا فی لِقائِنا عَلَى الحَوضِ ، فَإِنّا نَذودُ عَنهُ أعداءَنا ونَسقی مِنهُ أحِبّاءَنا وأولِیاءَنا[۱۳].

با افعال خود مانع این نوشید که در روز قیامت درخواست و شفاعت شما را بکنیم … ما حق شفاعت داریم و دوستداران ما نیز حق شفاعت دارند. پس برای لقاء با ما در کنار حوض کوثر با هم رقابت نمایید؛ چرا که ما دشمنان خویش را از حوض دور می‌کنیم و محبین و اولیاء خویش را بدان آب سیراب می‌کنیم (سقایت).

امام حسن مجتبی علیه السلام

  • ان النبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) قال فی جواب نفر من الیهود سالوه عن مسائل: أمّا شَفاعَتِی ففی أصحابِ الکبائرِ ماخَلا أهلَ الشِّرکِ والظُّلمِ[۱۴].

همانا رسول خدا (ص) در پاسخ به آن گروه از یهود که از او سوالاتی کرده بودند فرمود: شفاعت من برای اشخاصی است که گناه کبیره‌ای به جز شرک به خداوند و ستمگری انجام داده باشند.

امام حسین (ع)

  • حَبیبی یا حسینُ! کأنِّی أَراکَ عَن قَریبٍ مُرَمَّلاً بِدِمائِکَ، مَذبوحاً بِأَرضِ کَربلاء، بین عِصابَهٍ من أُمَّتی، وَأنتَ معَ ذلِکَ عَطشانُ لا تُسقى‏، وَ ظَمآنُ لا تُروى وَ هُم فی ذلِکَ یَرجونَ شَفاعَتی، ما لَهُم؟ لا أَنا لَهُمُ اللَّهُ شَفاعَتی یَومَ القِیامَهِ. و ما لَهُم عِندَ اللَّهِ مِن خَلاقٍ[۱۵]

روایت شده که در واقعه کربلا، زمانی‌که امام حسین (ع) تصمیم به خروج از مدینه گرفتند در کنار قبر مطهر پیامبر (ص) خوابشان می‌برد و خواب حضرت رسول (ص) را می‌بینند که ایشان را مخاطب قرار داده و می‌فرماید: عزیز من ای حسین! گویی تو را می‌بینم که به همین زودی به خون خویش آغشته می‌گردی و در سرزمین کربلا با لبی تشنه به دست عده‌ای از امتم کشته می‌شوی، این‌ها با این کارشان نیز باز به شفاعت من امیدوارند، خداوند شفاعتم را نصیب آنان نگرداند.

امام محمد باقر علیه السلام

  • عَن الإمام الباقر علیه السلام ـ و قد قالَ لَهُ أبو أیمنَ : یا أبا جعفرٍ ! تَغُرُّونَ الناسَ و تَقولونَ : « شَفاعَهُ محمّدٍ، شَفاعَهُ محمّدٍ ! » فَغَضِبَ علیه السلام حتّى تَرَبَّدَ وَجهُهُ ـ : « وَیحَکَ ، یا أبا أیمَنَ ! أغَرَّکَ إن عَفَّ بَطْنُکَ و فَرجُکَ ؟! أما لَو قد رَأیتَ أفزاعَ القِیامَهِ، لقدِ احتَجتَ إلى شَفاعَهِ محمّدٍ صلى الله علیه و آله . وَیلَکَ ، فَهل یَشفَعُ إلاّ لِمَن وَجَبَت لَهُ النارُ ؟! ثُمَّ قالَ : ما مِن أحَدٍ مِنَ الأوَّلِینَ و الآخِرِینَ ، إلاّ و هُو مُحتاجٌ إلى شَفاعَهِ محمّدٍ صلى الله علیه و آله یَومَ القِیامَهِ »[۱۶]

از امام باقر (ع) در پاسخ به ابو ایمن که گفته بود: ای ابا جعفر! شما مردم را فریب می‌دهید و همواره می‌گویید: شفاعت محمد، شفاعت محمد. روایت شده که ایشان در حالی که رنگ چهره‌شان از شدت ناراحتی برگشت، فرمودند: ای وای بر تو ای ابا ایمن! داشتن عفت شکم و شهوت تو را مغرور ساخته است؟! اگر که صحنه‌های هول انگیز روز جزا را مشاهده کنی، قطعا به شفاعت محمد (ص) نیازمند خواهی شد. ای وای بر تو! آیا شفاعت جز برای شخصی است که مستوجب آتش باشد؟ سپس فرمودند: هیچ یک از اولین و آخرین نیست جز آن‌که در روز جزا به شفاعت محمد (ص) نیاز دارد.

امام صادق علیه السلام

  • مَنْ أَنْکَرَ ثَلاَثَهَ أَشْیَاءَ فَلَیْسَ مِنْشِیعَتِنَا اَلْمِعْرَاجَ وَ اَلْمُسَاءَلَهَ فِی اَلْقَبْرِ وَ اَلشَّفَاعَهَ[۱۷]

هر آن‌کس که سه چیز را انکار نماید از شیعیانمان نیست، معراج، سوال قبر و شفاعت.

امام کاظم علیه السلام

  • إذا کانَت (لَکَ) حاجَهٌ إلى اللّه ِ فَقُلْ : «اللَّهُمَّ إنّی أسألُکَ بِحَقِّ محمّدٍ و عَلِیٍّ ؛ فإنَّ لَهُما عِندَک شَأناً مِنَ الشَّأنِ ···» فإنّهُ إذا کانَ یَومُ القِیامَهِ لَم یَبقَ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ و لا نَبِیٌّ مُرسَلٌ و لا مُؤمِنٌ مُمتَحَنٌ ، إلاّ و هُو یَحتاجُ إلَیهِما فی ذلکَ الیومِ[۱۸]

هر گاه در نزد خدای متعال حاجتی داشتی، بگو: خداوند! از تو به حق محمد (ص) و علی (ع) درخواستی دارم، چرا که آن را در نزد تو شأن و جایگاهی است …

در روز جزا هیچ ملک مقرب و نبی مرسل و مومن ممتحن شده‌ای نیست جز آن‌که در آن روز به آن دو (مقصود نبی خاتم (ص) و امام علی (ع) است) نیاز خواهد داشت.

امام رضا علیه السلام

  • لا یَشفَعُونَ إلاّ لِمَنِ ارتَضى اللّه ُ دِینَهُ [۱۹]

حضرت در پاسخ به سوال از این سخن خداوند که فرمود: «برای آن‌کس که خداوند رضایت دهد …»، فرمودند: آن‌ها فقط برای فردی شفاعت می‌کنند که خدای متعال از دین او راضی باشد.

 

  • آیه ۴ سوره سجده- خلیل حصری ترتیل

اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا فِی سِتَّهِ أَیَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ ۖ مَا لَکُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِیٍّ وَلَا شَفِیعٍ ۚ أَفَلَا تَتَذَکَّرُونَ

خداوند کسی است که آسمانها و زمین و آنچه را میان این دو است در شش روز [= شش دوران‌] آفرید، سپس بر عرش (قدرت) قرار گرفت؛ هیچ سرپرست و شفاعت کننده‌ای برای شما جز او نیست؛ آیا متذکّر نمی‌شوید؟!

دانلود

منابع:

[۱] الدر المنثور: ۳۵۲/۱

[۲] کنز العمال: ۳۹۰۵۷

[۳] همان:۳۹۰۴۳

[۴] مسند ابن حنبل:۱۱۰۸۱/۲۵/۴

[۵] کنزالعمال:۳۹۰۴۲

[۶] الأمالی للصدوق : ۳۷۰/۴۶۲

[۷] بحار الأنوار : ۸/۳۶/۸

[۸] الخصال: ۱۰۳/۲۹

[۹] بحار الأنوار : ۸/۳۷/۱۴

[۱۰] بحار الأنوار : ۸/۵۸/۷۵

[۱۱] عیون أخبار الرِّضا : ۱/۱۳۶/۳۵

[۱۲] الخصال : ۶۳/۹۳

[۱۳] الخصال : ۶۱۴ و ۶۲۴ / ۱۰

[۱۴] همان: ص۳۵۵

[۱۵] مکاتیب الائمه، ج۳، ص۱۱۱

[۱۶] بحار الأنوار: ۸/۳۸/۱۶

[۱۷] امالی صدوق، ص ۳۷۰

[۱۸] الدعوات: ۱۲۷/۵۱

[۱۹] عیون أخبار الرِّضا : ۱/۱۳۶/۳۵

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

57 − 47 =