روزه در احادیث

روزه در احادیث

روزه (صیام ) از اعمال عبادی بسیار مهم و مؤکد در دین مبین اسلام است که نه تنها خداوند به آن در قرآن کریم اشاره فرموده است بلکه احکام و دستورات آن توسط رسول خدا (ص) و امامان بزرگوار تشریح و تبیین گشته‌اند. همچنین در اهمیت روزه گرفتن و تاثیری که بر روح و جسم آدمی می‌گذارد، ائمه اطهار (ع) سخنان بسیاری گفته‌اند که در کتب معتبر حدیثی بیان شده‌اند. از این رو و به جهت قرار گرفتن در ماه رمضان که ماه روزه است، بر آن شدیم تا به نقل احادیث این بزرگان که قطعا سراسر درس زندگی هستند در ارتباط با این عمل عبادی، بپردازیم.

روزه در احادیث
روزه در احادیث

روزه در کلام رسول خدا (ص)

  • لِکُـلِّ شَیْى ءٍ زَکـاُهٌ وَ زَکاهُ الاَْبْدانِ الصِّیامُ[۱].

برای هر چیزی زکات است و زکات جسم‌ها روزه می‌باشد.

  • أَلصَّوْمُ جُنَّـهٌ مِنَ النّـارِ[۲].

روزه سپر آتش دوزخ می‌باشد. بدین معنا که آدمی با گرفتن روزه از آتش جهنم مصون خواهد بود.

  • أَلصَّـوْمُ فِى الْحَـرِّ جِـهادٌ.[۳]

روزه در گرما (فصول گرم سال) جهاد است.

  • أَلصَّوْمُ لى وَ أَنَا أَجْزى بِهِ[۴]

پیامبر (ص) فرمودند که خداوند متعال بیان نموده: روزه برای من است و من خود جزای آن را خواهم داد.

  • مَنْ مَنَعَهُ الصَّوْمُ مِنْ طَعامٍ یَشْتَهیهِ، کانَ حَـقّا عَـلَى اللّه ِ أَنْ یُطْعِمَهُ مِنْ طَعامِ الْجَنَّهِ وَ یُسْقِیَهُ مِنْ شَرابِها‌[۵]

هر آن‌کس که روزه، او را از تناول طعام‌های مورد علاقه‌اش باز دارد، همانا بر خداوند است که به او از طعام بهشتی خورانده و از شراب‌ها و نوشیدنی‌های بهشتی (به او) بنوشاند.

  • طُوبى لِمَنْ ظَمَـأَ أَوْجـاعَ لِلّهِ اُولئِکَ الَّذینَ یَشْبَعُونَ یَوْمَ الْقِیامَهِ[۶]

خوش به حال هر کسی که برای خداوند متعال گرسنه یا تشنه گردید. آنان کسانی هستند که در روز قیامت سیر می‌گردند.

  • اِنَّ لِلْجَـنَّهِ بابا یُدْعى الرَیّانُ لا یَدْخُلُ مِنْهُ اِلاَّ الصّـائِمُونَ[۷].

همانا برای بهشت دری است که «ریان» خوانده می‌شود که از آن جز روزه داران کسی وارد نمی‌شود.

  • أَلشِّتـاءُ رَبیـعُ الْمُـؤمِنِ یَطُولُ فیهِ لَیْلُهُ فَیَسْتَعینُ بِهِ عَلى قِیامِهِ وَ یَقْصُرُ فیهِ نَهارُهُ فَیَسْتَعینُ بِهِ عَلى صِیامِهِ[۸]

فصل زمستان بهار فرد با ایمان است. شب‌های آن طولانی است پس از آن‌ها برای شب زنده‌داری بهره می‌برد و روزهای آن کوتاه است پس از آن‌ها برای روزه گرفتن بهره می‌گیرد.

  • … وَ هُوَ شَـهْرٌ أَوَّلُهُ رَحْـمَهٌ و أَوْسَطُهُ مَغْفِرَهٌ وَ اخِرُهُ عِتْقٌ مِنَ النّارِ.[۹]

… و (ماه رمضان) ماهی است که اول آن رحمت، وسط آن مغفرت و آخر آن رهایی از آتش جهنم است.

روزه در احادیث امامان

امام علی (ع)

  • کَمْ مِنْ صائِمٍ لَیْسَ لَهُ مِنْ صِیامِهِ اِلاَّ الْجُوعُ وَ الظَّمَأُ وَ کَمْ مِنْ قائِمٍ لَیْسَ لَهُ مِنْ قِیامِهِ اِلاَّ السَّهَرُ وَ الْعِناءُ[۱۰]

چه بسا شخص روزه داری که از روزه بهره‌ای جز گرسنگی و تشنگی نبرد و چه بسا فرد شب زنده داری که از شب زنده داری به غیر از بی‌خوابی و سختی سودی نبرد.

  • صَـوْمُ الْقَلْبِ خَیْرٌ مِنْ صِیـامِ الِلّسانِ وَ صَوْمُ الِلّسانِ خَیْرٌ مِنْ صِیامِ الْبَطْنِ[۱۱]

روزه قلب برتر از روزه زبان و روزه زبان برتر از روزه شکم است.

  • أَلصِّیـامُ اِجْتِـنابُ الْمَحـارِمِ کَما یَمْتَنِعُ الرَّجُلُ مِنَ الطَّعامِ وَ الشَّرابِ[۱۲]

روزه داری اجتناب و دوری از حرام‌ها است، همانطور که فرد از طعام و نوشیدنی دوری می‌نماید.

  • فَـرَضَ اللّه ُ … الصِّیـامَ اِبْتِلاءً لاِِخْلاصِ الْخَلْقِ[۱۳]

خداوند متعال روزه را واجب نمود تا اخلاص خلق را بیازماید.

  • صَوْمُ النَّـفْسِ عَنْ لَذّاتِ الدُّنْیا أَنْفَـعُ الصِّیــامِ.[۱۴]

روزه نفس از لذت‌های دنیایی، مفیدترین روزه‌ها می‌باشد.

حضرت فاطمه (ع)

  • ما یَصْنَعُ الصّـآئِمُ بِصِـیامِهِ اِذا لَمْ یَصُنْ لِسانَهُ وَ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ جَوارِحَهُ[۱۵].

فرد روزه داری که زبان، گوش، چشم و جوارح خویش را مصون نداشته است، روزه‌اش به چه کارش می‌آید؟!

امام صادق (ع)

  • اِنَّ مِنْ تَمـامِ الصَّـوْمِ اِعْطاءُ الزَّکاهِ یَعْنِى الْفِطْرَهَ کَما أَنَّ الصّلوهَ عَلَى النَّبِىِ صلی الله علیه و آله وسلم مِنْ تَـمامِ الصَّـلوهِ[۱۶]

همانا که کامل کردن روزه به دادن زکات (مقصود زکات فطره است) است، همانطور که درود بر پیامبر (ص) و آل او کامل کننده نماز می‌باشد.

  • أَلتَّـقْدیرُ فى لَیْلَهِ تِسْـعَهَ عَشَرَ وَ الاِْبْرامُ فى لَیْلَهِ اِحْدى وَ عِشْرینَ وَ الاِْمْضاءُ فى لَیْلَهِ ثَلاثٍ وَ عِشْرینَ[۱۷]

تقدیر در شب نوزدهم، تصویب در شب بیست و یکم و امضا یا همان تنفی در شب بیست و سوم انجام می‌پذیرد.

  • مَنْ أَفْطَرَ یَوْما مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ خَرَجَ رُوحُ الاِْیْمــانِ مِنْهُ[۱۸]

هر که یک روز از ماه رمضان را بدون عذری افطار کند (روزه نگیرد)، روح ایمان از او جدا می‌گردد.

روزه در احادیث امام صادق (ع)
روزه در احادیث امام صادق (ع)
  • اِنَّـما فَرَضَ اللّه ُ الصِّـیامَ لِیَسْتَوى بِهِ الْغَنِىُّ وَ الْفَقیرُ[۱۹]

همانا خداوند متعال روزه را واجب نمود تا غنی و فقیر یکسان گردند.

  • اِذا صُـمْتَ فَلْیَـصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ شَعْرُکَ وَ جِلْدُکَ[۲۰]

اگر که روزه گرفتی، پس گوش، چشم، مو و پوست تو روزه گیرند. (بدین معنا که در هنگام روزه می‌بایست از گناهان پرهیز نمود)

امام کاظم (ع)

  • فِطْرُکَ أَخاکَ الصّائِمَ خَیْـرٌ مِنْ صِیـامِکَ[۲۱]

افطاری دادن به برادر روزه دارت برتر از روزه گرفتن (مستحبی) است.

  • دَعْـوَهُ الصّـائِـمِ تُسْتَجابُ عِنْدَ اِفْطارِهِ[۲۲]

دعای شخص روزه‌دار در زمان افطار مستجاب می‌شود.

امام رضا (ع)

  • مَنْ قَرَأَ فى شَهْرِ رَمَضانَ ایَهً مِنْ کِتابِ اللّه ِ کانَ کَمَنْ خَتَمَ الْقُرْانَ فى غَیْرِهِ، مِنَ الشُّهُورِ.[۲۳]

هر کس که در ماه مبارک رمضان آیه‌ای از قرآن مجید را قرائت نماید، (از لحاظ اجر و پاداش) همچون کسی است که در غیر ماه مبارک، قرآن را ختم کرده است.

  • اِنَّـما اُمِـرُوا بِالصَّـوْمِ لِکَىْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوْعِ وَ الْعَطَشِ فَیَسْـتَدِلُّوا عَلى فَقْرِاْلاْخِـرَهِ[۲۴]

همانا مردم به روزه امر شدند تا درد گرسنگی و تشنگی را چشیده و به سبب آن فقر و بیچارگی آخرت را دریابند.

منابع:

[۱] الکافى، ج ۴، ص ۶۲، ح ۳

[۲] الکافی، ج۴، ص۱۶۲

[۳] بحار الانوار، ج ۹۶، ص ۲۵۷

[۴] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۲۹۴، ح ۱۵، ۱۶، ۲۷ و ۳۰

[۵] بحار الانوار، ج ۹۳، ص ۳۳۱

[۶] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۲۹۹، ح ۲

[۷] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۲۹۵، ح ۳۱. معانى الاخبار، ص ۱۱۶

[۸] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۰۲، ح۳

[۹] بحار الانوار، ج ۹۳، ص ۳۴۲

[۱۰] نهج البلاغه، حکمت۱۴۵

[۱۱] غُرر الحکم، ج ۱، ص ۴۱۷، ح ۸۰

[۱۲] بحار، ج ۹۳، ص ۲۴۹

[۱۳] نهج البلاغه، حکمت۲۵۲

[۱۴] غُرر الحکم، ج ۱، ص ۴۱۶، ح ۶۴

[۱۵] بحار الانوار، ج۹۳، ص۲۹۵

[۱۶] وسائل الشیعه، ج ۶، ص ۲۲۱، ح ۵.

[۱۷] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۲۵۹

[۱۸] وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۱۸۱، ح ۴ و ۵. من لایحضره الفقیه، ج ۲، ص ۷۳، ح ۹

[۱۹] من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۴۳، ح ۱

[۲۰] الکافى، ج ۴، ص ۸۷، ح ۱

[۲۱] الکافى، ج ۴، ص ۶۸، ح ۲

[۲۲] بحار الانوار، ج ۹۳، ص ۲۵۵، ح ۳۳

[۲۳] بحار الانوار، ج ۹۳، ص ۳۴۶

[۲۴] وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۴، ح ۵؛ علل الشرایع، ص ۱۰

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

85 + = 88