برزخ در احادیث و کلام ائمه (ع)

عالم برزخ

برزخ عالم میان دنیای فانی و آخرت باقی و ابدی است که انسان‌ها پس از مُردن به آن وارد شده و تا روز قیامت در آن می‌مانند. در این عالَم که به عالَم مثال و عالَم قبر نیز شهرت دارد، افراد مومن و کافر هر یک طبق آن‌چه که در دنیای فانی انجام داده‌اند (اعمال خوب و بد) در بهشت و یا جهنم برزخی قرار می‌گیرند و امکانی که در این دنیا با انجام اعمال اختیاری برای تکامل و رسیدن به درجات بالاتر یا تنزل به درجات پایین تر وجود داشته از آنان به غیر از کودکان سلب می‌گردد. البته تکامل و تنزل به وسیله اعمالی که پیش‌تر آدمی در دنیا انجام داده است وجود دارد و پرونده اعمال افراد از این جهت باز بوده و در آن خوبی و یا بدی درج می‌شود … درباره برزخ و احوال مومنان و کافران از ائمه اطهار علیهم السلام احادیث بسیاری روایت شده است که در این مطلب به نگارش برخی از آن‌ها می‌پردازیم.

عالم برزخ
عالم برزخ

برزخ در احادیث و کلام ائمه (ع)

پیامبر اکرم (ص)

  • عندَ وقوفِه على قَتْلى بَدرٍ : یا أبا جهلٍ یا عُتبهُ یا شَیبهُ یا اُمیّهُ ، هل وجَدْتُم ما وَعَدَ ربُّکُم حَقّا ؟ فإنّی قد وَجَدْتُ ما وَعَدنی ربّی حَقّا . فقالَ عمرُ : یا رسولُ اللّه ِ ، ما تُکَلِّمُ مِن أجسادٍ لا أرواحَ فیها ؟! فقالَ : و الّذی نَفْسی بِیَدِهِ ، ما أنتُم بأسْمَعَ لِما أقولُ مِنهُم ، غیرَ أنَّهُم لا یَسْتَطیعونَ جَوابا [۱]

رسول خدا (ص) زمانی که بر سر جنازه‌های کشته شدگان جنگ بدر ایستاد، فرمودند: ای ابوجهل، ای عتبه، ای شیبه و ای امیه، آیا آن‌چه را که پروردگار شما وعده داد، حق یافتید؟ من آن‌چه را که خداوند به من وعده نموده بود، حق و راست یافتم. پس عُمر گفت: ای رسول خدا (ص)، با اجسادی که روحی در آن‌ها نیست، سخن می‌گویی؟ حضرت فرمود: به آن‌که جانم در دست اوست سوگند، شما سخنان من را بهتر از آن‌ها نمی‌شنوید، آن‌ها تنها قادر به پاسخگویی نیسند.

امام علی (ع)

  • سَلَکُوا فی بُطونِ البَرْزخِ سَبیلاً ، سُلِّطَتِ الأرضُ علَیهِم فیهِ فأکَلَتْ مِن لُحومِهِم [۲]

(اموات) به راهی در اندرون‌های برزخ قدم می‌گذارند و زمین، در آن‌جا، بر آن‌ها چیره شد و گوشت‌های آنان را خورد.

  • یا بنَ نُباتهَ ، لو کُشِفَ لَکُم لَرأیتُم أرواحَ المؤمنینَ فی هذا الظَّهرِ حَلَقا یَتَزاوَرونَ و یَتَحدَّثونَ ، إنَّ فی هذا الظَّهرِ رُوحَ کلِّ مؤمنٍ ، و بِوادی بَرَهوتَ نَسَمَهُ کُلِّ کافرٍ [۳]

ای پسر نباته اگر که پرده‌ها کنار روند، هر لحظه ارواح مومنین را در این پشت (مقصود نجف است) مشاهده خواهید کرد که حلقه زده‌اند و با هم ملاقات می‌کنند و با هم حرف می‌زنند. در این پشت روح هر مومنی هست و در وادی برهوت روح هر کافری قرار دارد.

  • یا بنَ نُباتهَ ، إنَّ فی هذا الظَّهْرِ ـ یعنی النَّجفَ ـ أرواحَ کلِّ مؤمنٍ و مؤمنهٍ فی قوالِبَ مِن نورٍ على منابِرَ مِن نورٍ [۴]

ای پسر نباته! همانا در این پشت – یعنی نجف – ارواح هر مرد و زن مومنی (تمام مردان و زنان با ایمان) در کالبدهای نورانی و بر روی منبرهای از نور قرار دارد.

امام سجاد (ع)

  • هو القَبرُ، و إنَّ لَهُم فیهِ لَمَعیشَهً ضَنْکا. و اللّهِ، إنّ القَبرَ لَرَوضَهٌ مِن رِیاضِ الجنّهِ ، أو حُفْرهٌ مِن حُفَرِ النّارِ [۵].

امام سجاد علیه السلام در تفسیر آیه «و مِن و رائهم بَرْزَخٌ إِلَى یَوْمِ یُبْعَثُونَ [۶]» فرمودند: آن برزخ قبر است. آن‌ها در آن زندگی سخت و دشواری دارند. به خداوند قسم که قبر یا باغی از باغات جنت و یا گودالی از گودال‌های جهنم است.

امام جعفر صادق (ع)

  • البَرْزخُ القَبرُ، و فیه الثَّوابُ و العِقابُ بینَ الدُّنیا و الآخِرَهِ [۷]

برزخ همان قبر است و در آن پاداش و کیفری (برای انسان) در فاصله بین دنیا و آخرت است.

  • البَرْزَخُ القبر و فیه الثَّوابُ و العِقابُ بین الدُّنیا و الآخِرَهِ. و الدلیل على ذلک أیضا قول العالم علیه السلام : و اللّه ِ ، ما نخاف علَیکُم إلاّ البَرْزخَ

برزخ همان قبر می‌باشد و در آن پاداش و مجازاتی (برای آدمی) در فاصله میان دنیا و آخرت است. و دلیل بر این سخن نیز کلام دانا و عالم اهل بیت (ع) است که فرمود: به خداوند قسم، به چیزی جز برزخ بر شما نمی‌ترسیم.

حدیث
حدیث
  • فی حُجُراتٍ فی النّارِ، یأکُلونَ مِن طَعامِها، و یَشْرَبونَ مِن شَرابها، و یَتَزاوَرونَ فیها، و یقولونَ : ربَّنا، لا تُقِمْ لنا السَّاعهَ لِتُنْجِزَ لنا ما وَعَدْتَنا [۸]
  • إنّ أرواحَ الکُفّارِ فی نارِ جَهنّمَ یُعْرَضونَ علَیها یقولونَ : ربَّنا، لا تُقِمْ لنا السَّاعهَ، و لا تُنْجِزْ لنا ما وَعَدْتَنا، و لا تُلْحِقْ آخِرَنا بأوَّلِنا! [۹]

همانا ارواح و جان‌های کافران در آتش جهنم است و بر آن عرضه می‌شوند و می‌گویند: پروردگارا! برای ما قیامت را بر پا نکن، و آن‌چه را که به ما وعده دادی (بدان ما را تهدید نمودی) اجرا نکن، و آخر ما را به اولمان ملحق نساز.

  • أمَا إنّهُ لا یَبقى مؤمنٌ فی شرقِ الأرضِ و غربِها إلاّ حَشَرَ اللّه ُ رُوحَهُ إلى وادِی السَّلامِ . [ قالَ الراوی: ]فقلتُ لَهُ : و أینَ وادِی السَّلامِ ؟ قالَ : ظَهرُ الکوفهِ ، أمَا إنّی کأنّی بِهِم حَلَقٌ حَلَقٌ قُعودٌ یَتَحدَّثونَ [۱۰]

و اما خداوند متعال ارواح و جان‌های افراد مومن را از شرق و غرب دنیا در وادی السلام جمع می کند. (راوی گفت) پس به ایشان عرض کردم و این وادی السلام در کجا قرار دارد؟ حضرت فرمود در پشت کوفه. گویی با آن‌ها هستم که گروه گروه نشسته و با هم حرف می‌زنند.

  • أرواحُ المؤمنینَ فی حُجُراتٍ فی الجنّهِ ، یأکُلونَ مِن طَعامِها، و یَشْرَبونَ مِن شَرابِها، و یَتَزاوَرونَ فیها، و یقولونَ: ربَّنا، أقِمْ لنا السّاعهَ لِتُنْجِزَ لنا ما وَعَدْتَنا [۱۱]

ارواح افراد با ایمان در اتاق‌هایی و در بهشت سکونت دارند، از طعام و غذاهای آن می‌خورند و از نوشیدنی‌های آن می‌نوشند و در آن با یکدیگر دیدار می‌کنند و می‌گویند: پروردگارا! روز قیامت را بر ما برسان تا آن‌چه را که به ما وعده نمودی، عطا کنی و محقق نمایی.

منابع:

[۱] کنز العمّال : ۲۹۸۷۴

[۲] نهج البلاغه: خطبه ۲۲۱

[۳] بحار الأنوار : ۶ / ۲۴۲ / ۶۵

[۴] بحار الأنوار : ۶ / ۲۳۷ / ۵۵

[۵] بحارالانوار:۷۸/۱۴۸/۱۰

[۶] سوره مومنون، آیه ۱۰۰

[۷] تفسیر نور الثقلین:۳/۵۵۳/۱۲۰

[۸] المحاسن : ۱ / ۲۸۵ / ۵۶۲

[۹] بحار الأنوار : ۶ / ۲۷۰ / ۱۲۷

[۱۰] بحار الأنوار : ۶ / ۲۶۸ / ۱۱۸

[۱۱] المحاسن : ۱ / ۲۸۵ / ۵۶۲

  • تلاوت ترتیل آیه ۱۰۰ سوره مومنون – عبدالله مطرود

لَعَلِّی أَعْمَلُ صَالِحًا فِیمَا تَرَکْتُ ۚ کَلَّا ۚ إِنَّهَا کَلِمَهٌ هُوَ قَائِلُهَا ۖ وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَىٰ یَوْمِ یُبْعَثُونَ

شاید در آنچه ترک کردم (و کوتاهی نمودم) عمل صالحی انجام دهم!» (ولی به او می‌گویند:) چنین نیست! این سخنی است که او به زبان می‌گوید (و اگر بازگردد، کارش همچون گذشته است)! و پشت سر آنان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند.

دانلود

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

58 − 57 =