قرض الحسنه در احادیث

قرض الحسنه

قرض الحسنه که به دادن مال برای رفع نیاز از نیازمندی به شرط باز پس دادن آن (عین مال یا بدل آن)، بدون سود و بهره‌ اطلاق می گردد از برترین سنت های الهی است که خداوند در قرآن کریم به آن اشاره نموده و ائمه معصوم علیهم السلام از آن سخن گفته و به آن برای مواقع ضرورت و نه در موارد غیر ضروری سفارش کرده‌اند، چرا که قرض الحسنه نه تنها به اقتصاد جامعه کمک می کند بلکه ارزش‌های اخلاقی چون ایثار، دستگیری از دیگران و عدم وابستگی به مال دنیا را در جامعه و میان افراد زنده می دارد. قرض الحسنه جزو مستحبات است و بر اساس احادیث برای قرض دهنده در آخرت پاداشی در نظر گرفته شده است. البته قرض دادن باید به گونه ای باشد که باعث آزار و اذیت نشود و فرد قرض دهنده با قرض گیرنده مدارا نماید و بدون هیچ گونه منتی این عمل را انجام دهد. در ادامه برخی از احادیث روایت شده در این باره را برای بهره مندی شما عزیزان قرار داده ایم.

قرض الحسنه
قرض الحسنه

قرض الحسنه در کلام حضرت رسول (ص)

  • عَنْ الْبَراءِ بْنِ عازِبٍ رَضِىَ اللّهُ عَنْهُما قالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ صلی الله علیه و آلهیَقُولُ: مَـنْ مَنَحَ مَنـیحَهَ لَبَنٍ، اَوْوَرَقٍ، اَوْهَـدى زُقـاقا کانَ لَهُ مِـثْلُ عِـتْقِ رَقَبَهٍ [۱].

از براء بن عازب که خداوند از او راضی و خشنود باشد، نقل شده که از رسول خدا (ص) شنیدم که می‌فرمود: آن کس که گوسفند یا شتری را به شخص دیگری بدهد تا از شیر آن استفاده کند و پس از آن بازگرداند، یا درهمی را قرض دهد، یا گمشده‌ای را راهنمایی نماید، حق تعالی ثواب آزاد کردن بنده‌ای را به او عطا خواهد کرد.

  • عَنْ رَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله: … وَ مَـنْ اَقْرَضَ اَخاهُ الْمُـؤْمِنَ بِـکُلِّ دِرْهَمٍ اَقْرَضَهُ وَزْنَ جَبَلِ اُحُدٍ وَ جَـبَلَ رِضْـوانٍ وَ طُورِ سَیْـناءَ حَسَنـاتٍ. فَاِنْ رَفَقَ بِهِ فِـى طَلَبِهِ یَعْبَـرُبِهِ عَلَى الصِّراطِ کَالْبَرْقِ الْخـاطِفِ الّـلامِعِ بِغِیْـرِ حِسابٍ وَلاعَذابٍ [۲].

از رسول خدا (ص) روایت شده که می فرمایند: … هر آن کس که برادر مومن خود را قرض دهد به ازای هر درهمی که قرض داده هم وزن کوه های اُحد، رضوان و سینا برای او حسنات است و اگر که برای وصول آن مدارا نماید از پل صراط همچون برق جهنده بدون حساب و عذابی می گذرد.

  • اَلصَّدَقَهُ بِعَشْرَهٍ، وَ الْقَرْضُ بِثَمانِیَهَ عَشْرٍ، وَ صِلَهُ الاْءخْوانِ بِعِشْرِینَ، وَ صِلَهُ الرَّحِمِ بِاَرْبَعَ وَ عِشْرِیْنَ [۳].

صدقه ده حسنه، قرض دادن هجده حسنه، ارتباط داشتن با برادران دینی بیست حسنه و صله رحم بیست و چهار حسنه دارد.

  • اَلْفُ دِرْهَمٍ اُقْرِضُها مَرَّتَیْنِ اَحَبُّ اِلَىَّ مِنْ اَنْ اَتَصَدَّقَ بِها مَرَّهً. [۴]

هزار درهمی را که دو بار قرض بدهم برای من دوست داشتنی تر از آن است که آن را به یکباره صدقه دهم.

  • مَنِ احْتاجَ اِلَیْهِ اَخُوهُ الْمُسْلِمُ فِى قَرْضٍ وَهُوَ یَقْدِرُ عَلَیْهِ فَلَمْ یَفْعَلْ، حَرَّمَ اللّهُ عَلَیْهِ رِیْحَ الْجَنَّهِ [۵].

هر کس که برادر مسلمان او برای قرض به او نیازمند شد (از او طلب قرض الحسنه نمود) و او در حالی که به قرض دادن توانا باشد، خواسته‌اش را انجام ندهد، خداوند متعال او را از بوی بهشت محروم می‌سازد.

قرض الحسنه
قرض الحسنه

قرض الحسنه در احادیث امامان (ع)

امام علی (ع)

  • اِیّاکُمْ وَ الدَّیْنَ؛ فَاِنَّهُ هَمٌّ بِاللَّیْلِ وَذُلٌّ بِالنَّهارِ [۶].

از قرض نمودن پرهیز کنید چرا که قرض سبب غم و اندوه در هنگام شب و خواری و ذلت آدمی در روز می‌گردد (در حقیقت این کلام امیر (ع) به نتیجه طبیعی قرض نمودن اشاره دارد).

  • وَ اغْتَـنِمْ مَنِ اسْتَـقْرَضَـکَ فِى حالِ غِنـاکَ لِـیَجْعَـلَ قَـضاءَهُ لَـکَ فِى یَوْمِ عُسْرَتِکَ [۷].

و غنیمت شمار آن را که در هنگام بی نیازیت از تو وام (قرض) بخواهد تا در روز تنگدستی‌ات به تو باز پس دهد.

امام محمد باقر (ص)

  • کُـلُّ ذَنْبٍ یَکْفُرُهُ الْقَتْلُ فِى سَبیلِ اللّهِ اِلاَّ الدَّیْنَ لاکَفّارَهَ لَهُ اِلاّ اَداؤُهُ، اَوْ یَقْضِىَ صاحِبَهُ، اَوْیَعْفُوَ الذَّىِ لَهُ الْحَقُّ [۸].

هر گناهی را کشته شدن در راه خدا پاک می کند، مگر این‌که قرض باشد، که کفاره ای برای آن نیست جز اینکه توسط فردی که بدهکار است یا شخصی دیگر پرداخت گردد یا شخص طلبکار از حق خویش بگذرد.

امام جعفر صادق (ع)

  • خَلُّوا سَبِیلَ الْمُعْسِرِ کَما خَلَأَهُ اللّهُ تَبارَکَ وَ تَعالى [۹].

شخص تنگدست را رها سازید، همانگونه که حق تعالی چنین کرده است.

  • مَنْ اَقْرَضَ قَرْضا فَضَرَبَ لَهُ اَجَلاً فَلَمْ یُؤْتَ بِهِ عِنْدَ ذلِکَ الاَْجَلِ، فَاِنَّ لَهُ مِنَ الثَّوابِ فِى کُلِّ یَوْمٍ یَتَأخَّرُ عَنْ ذلِکَ الاَْجَلِ بِمِثْلِ صَدَقَهِ دِیْنارٍ واحِدٍ فى کُلِّ یَوْمٍ [۱۰].

آن کس که قرض یا وامی به شخصی عطا نماید و برای پس دادن آن مهلتی مشخص کند، چنان‌چه در سر رسید مهلت تعیین شده، ما او عودت داده نشود به ازای هر یک روز تأخیر پاداش یک دینار صدقه در نامه عمل او نگاشته می شود.

  • اِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ یُحِبُّ اِنْظارَ الْمُعْسِرِ، وَ مَنْ کانَ غَریمُهُ مُعْسِرا فَعَلَیْهِ اَنْ یُنْظِرَهُ اِلى مَیْسَرَهٍ [۱۱].

همانا خداوند عز و جل مهلت دادن به فرد تنگدست را دوست دارد. آن کس که بدهکار او تنگدست می باشد، می بایست به او مهلت دهد تا توانگر شود.

امام رضا (ع)

  • اِعْلَمْ اَنَّ مَنِ اسْتَدانَ دَیْنا وَ نَوى قَضائَهُ، فَهُوَ فِى اَمانِ اللّهِ حَتّى یَقْضِیَهُ، فَاِنْ لَمْ یَنْوِ قَضاءَهُ فَهُوَ سارِقٌ [۱۲].

آگاه باش، همانا آن کس که قرض گیرد در صورتی که تصمیم داشته باشد که آن را بازگرداند، در پناه خدا می باشد تا آن را ادا نماید اما اگر که تصمیمی بر بازگرداندن آن نداشته باشد، سارق به شمار آید.

  • اِنْ کانَ لَکَ عَلى رَجُلٍ حَقٌّ فَوَجَدْتَهُ بِمَکَّهَ اَوْ فِى الْحَرَمِ فَلا تُطالِبْهُ وَ لاتُسَلِّمْ عَلَیْهِ فَتَفْزَعَهُ اِلاّ اَنْ تَکُونَ اَعْطَیْتَهُ حَقَّکَ فِى الْحَرَمِ فَلا بَأْسَ اَنْ تُطالِبَهُ فِى الْحَرَمِ. [۱۳]

همانا اگر که از فردی طلب داری و او را در شهر مکه و یا در حرم (حرم امن الهی) یافتی، از او طلب خویش را مطالبه نکن و به او سلام هم نکن که از تو بترسد. آری اگر که در محدوده‌ی حرم امن الهی به او چیزی عطا کردی در آن جا از او مطالبه نما.

منابع: 

[۱] الترغیب و الترهیب، ج ۲، ص ۳۹

[۲] ثواب الاعمال و عقابها ص ۴۱۴

[۳] بحارالانوار، ج ۱۰۳

[۴] بحارالانوار، ج۱۰۳، ص ۱۳۹

[۵] بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۳۸

[۶] وسائل الشیعه، ج ۱۳/۷۷

[۷] میزان الحکمه، بنقل از نهج البلاغه، نامه ۳۱

[۸] وسائل الشیعه،ج ۱۳، ص ۸۲

[۹] من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۹

[۱۰] بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۳۹

[۱۱] بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۵۳

[۱۲] بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۵۰

[۱۳] بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۵۶

 

  • تلاوت ترتیل آیه ۲۸۲ سوره بقره – سعود شریم

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا تَدَایَنْتُمْ بِدَیْنٍ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى فَاکْتُبُوهُ ۚ وَلْیَکْتُبْ بَیْنَکُمْ کَاتِبٌ بِالْعَدْلِ ۚ وَلَا یَأْبَ کَاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ ۚ فَلْیَکْتُبْ وَلْیُمْلِلِ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ وَلْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئًا ۚ فَإِنْ کَانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهًا أَوْ ضَعِیفًا أَوْ لَا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ ۚ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجَالِکُمْ ۖ فَإِنْ لَمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَىٰ ۚ وَلَا یَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا ۚ وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغِیرًا أَوْ کَبِیرًا إِلَىٰ أَجَلِهِ ۚ ذَٰلِکُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَهِ وَأَدْنَىٰ أَلَّا تَرْتَابُوا ۖ إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجَارَهً حَاضِرَهً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَکْتُبُوهَا ۗ وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَایَعْتُمْ ۚ وَلَا یُضَارَّ کَاتِبٌ وَلَا شَهِیدٌ ۚ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ وَیُعَلِّمُکُمُ اللَّهُ ۗ وَاللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری (به خاطر وام یا داد و ستد) به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید! و باید نویسنده‌ای از روی عدالت، (سند را) در میان شما بنویسد! و کسی که قدرت بر نویسندگی دارد، نباید از نوشتن -همان طور که خدا به او تعلیم داده- خودداری کند! پس باید بنویسد، و آن کس که حق بر عهده اوست، باید املا کند، و از خدا که پروردگار اوست بپرهیزد، و چیزی را فروگذار ننماید! و اگر کسی که حق بر ذمه اوست، سفیه (یا از نظر عقل) ضعیف (و مجنون) است، یا (به خاطر لال بودن،) توانایی بر املاکردن ندارد، باید ولیّ او (به جای او،) با رعایت عدالت، املا کند! و دو نفر از مردان (عادل) خود را (بر این حقّ) شاهد بگیرید! و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد رضایت و اطمینان شما هستند، انتخاب کنید! (و این دو زن، باید با هم شاهد قرار گیرند،) تا اگر یکی انحرافی یافت، دیگری به او یادآوری کند. و شهود نباید به هنگامی که آنها را (برای شهادت) دعوت می‌کنند، خودداری نمایند! و از نوشتن (بدهیِ خود،) چه کوچک باشد یا بزرگ، ملول نشوید (هر چه باشد بنویسید)! این، در نزد خدا به عدالت نزدیکتر، و برای شهادت مستقیم تر، و برای جلوگیری از تردید و شک (و نزاع و گفتگو) بهتر می‌باشد؛ مگر اینکه داد و ستد نقدی باشد که بین خود، دست به دست می‌کنید. در این صورت، گناهی بر شما نیست که آن را ننویسید. ولی هنگامی که خرید و فروش (نقدی) می‌کنید، شاهد بگیرید! و نباید به نویسنده و شاهد، (به خاطر حقگویی،) زیانی برسد (و تحت فشار قرار گیرند)! و اگر چنین کنید، از فرمان پروردگار خارج شده‌اید. از خدا بپرهیزید! و خداوند به شما تعلیم می‌دهد؛ خداوند به همه چیز داناست.

دانلود

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 + 1 =