هدیه دادن در کلام بزرگان معصوم علیهم السلام

هدیه دادن

با فرا رسیدن سال نو که با صله رحم، هدیه دادن و هدیه گرفتن همراه است (البته در این دوران که کرونا بی رحمانه جان بسیاری از هموطنان را می گیرد بهترین هدیه ای که می توان به یکدیگر داد حفظ جان هم با رعایت پروتکل های بهداشتی و ماندن در خانه می باشد) بر آن شدیم تا کلام بزرگان معصوم علیه السلام را در این باره به شما عزیزان هدیه دهیم تا با بهره مندی از آن ها به اهمیت انجام دادن این عمل در دین اسلام پی ببرید. هدیه دادن در اسلام جزو کارهای نیک و بسیار پسندیده است به گونه ای که بر اساس روایات و احادیث، سببی برای ایجاد اُلفت، دوستی و محبت میان افراد معرفی شده است. البته هدیه در اسلام تنها به امور مادی محدود نشده است بلکه امور معنوی را نیز شامل می گردد و بهترین هدیه ها آن هایی است که سبب اعتلای روح و قرار گرفتن در مسیر هدایت و تقرب به معبود شوند.

هدیه دادن
هدیه دادن

هدیه و هبه در کلام رسول الله (ص)

  • تَهادَوا تَحابُّوا، تَهادُوا فإنَّها تَذهَبُ بِالضَّغائنِ [۱].

به همدیگر هدیه دهید تا نسبت به هم با محبت گردید، به هم هدیه دهید چون که هدیه کینه ها را از میان بر می دارد.

  • نِعمَ العَطِیَّهُ و نِعمَ الهَدِیَّهُ کَلِمَهُ حِکمَهٍ تَسمَعُها [۲]

چه نیکو هبه و هدیه ای است سخن و حرف حکیمانه ای که آن را می شنوی.

  • ما أهدى مُسِلمٌ لأخیهِ هَدِیَّهً أفضَلَ مِن کَلِمَهِ حِکمَهٍ ؛ یَزیدُهُ اللّه ُ تعالى بها هُدى ، أو یَرُدُّهُ بها عن رَدى [۳].

برترین هدیه ای که شخص مسلمان می تواند به برادر مسلمان خویش بدهد سخن و حرف حکیمانه ای است که پروردگار قادر متعال به وسیله آن بر هدایتش اضافه نماید یا او را از تباهی و نابودی نگاه دارد.

  • الهَدِیَّهُ على ثَلاثَهِ أوجُهٍ: هَدِیَّهُ مُکافاهٍ، و هَدِیَّهُ مُصانَعَهٍ، و هَدِیَّهٌ للّهِ عَزَّ و جلَّ [۴]

هدیه بر سه وجه است: هدیه برای جبران، هدیه برای تملق و چاپلوسی (رشوه ای) و هدیه به خاطر خداوند عز و جل.

  • عن رسولِ اللّه ِصلى الله علیه و آله ـ لِعائشهَ لَمّا أهدَت إلَیها امرأهٌ مِسکینَهٌ هَدِیَّهً فلَم تَقبَلْها رَحمَهً لَها: أ لاَ قَبِلتیها مِنها و کافَیتیها مِنها؟! فلا تَرى أنَّکِ حَقَّرتیها! یا عائشهُ، تَواضَعی فإنَّ اللّه َ یُحِبُّ المُتواضِعینَ و یُبغِضُ المُستَکبِرینَ [۵]

از رسول الله (ص) روایت گردیده که زن مسکین و فقیری برای عایشه هدیه ای آورد، ولی عایشه به سبب ترحم آن را نپذیرفت. پیامبر (ص) به او فرمودند: به چه سبب آن را نپذیرفتی و متقابلا هدیه ای به او ندادی که فکر نکند او را کوچک کرده ای؟ ای عایشه! فروتن و متواضع باش چون که خداوند افراد فروتن را دوست می دارد و از مستکبرین بیزار است.

  • لَو اُهدِیَ إلَیّ کُراعٌ لَقَبِلتُ، و لَو دُعِیتُ إلى ذِراعٍ لَأجَبتُ [۶].

اگر که به من پاچه ای (پاچه گوسفند) هدیه شود قبول می کنم و اگر که به تناول سر دست دعوت گردم، خواهم پذیرفت.

  • مَن شَفَعَ لأخیهِ شَفاعَهً فأهدى لَهُ هَدِیَّهً علَیها فقَبِلَها مِنهُ ، فَقد أتى بابا عَظیما مِن أبوابِ الرِّبا [۷]

هر که وساطت برادر خویش را برای کاری انجام دهد و او به سبب آن وساطت برای او هدیه ای ببرد و او هدیه را قبول نماید، هر آن به در بزرگ و عظیمی از درب های ربا وارد گشته است.

  • الهَدِیَّهُ تُورِثُ المَوَدَّهَ، و تَجدُرُ الاُخُوَّهَ، و تُذهِبُ الضَّغینَهَ، تَهادُوا تَحابُّوا [۸].

هدیه دادن عامل ایجاد محبت است، برادری و اخوت را نگاه می دارد و کینه و عداوت را از میان بر می دارد. به همدیگر هدیه دهید تا دوست دار یکدیگر گردید (همدیگر را دوست داشته باشید، منظور این است که محبت میان افراد هدیه دهنده ایجاد می شود).

  • تَهادَوا؛ فَإِنَّ الهَدِیَّهَ تُضَعِّفُ الحُبَّ، وتَذهَبُ بِغَوائِلِ الصَّدرِ [۹].

به یکدیگر هدیه دهید، زیرا هدیه محبت و دوستی را مضاعف می کند و کینه هایی که در سینه ها هستند را از بین می برد.

هدیه دادن در کلام امامان (ع)

امام علی علیه السلام

  • و اتی علی (علیه السلام) بهدیه النیروز فقال علیه السلام: ما هذا؟ قالوا: یا امیرالمؤمنین الیوم النیروز، فقال علیه السلام، اصنعوا لنا کل یوم‏ نیروزا. [۱۰]

و برای علی (ع) هدیه ای نوروزی آوردند، ایشان فرمودند: این چیست؟ گفتند: ای امیر مومنان امروز نوروز است، پس امام (ع) فرمودند: هر روز را برای ما نوروز سازید.

  • لَأن اُهدِیَ لأخِی المُسلِمِ هَدِیَّهً تَنفَعُهُ أحَبُّ إلَیَّ مِن أن أتَصَدَّقَ بمِثلِها [۱۱].

اگر که به برادر خویش (برادر مسلمان) هدیه ای بدهم که برای او منفعت داشته باشد در نزد من بهتر از آن است که همانند آن را صدقه دهم.

  • الهَدِیَّهُ تَجلِبُ المَحَبَّهَ [۱۲].

هدیه محبت می آورد.

امام صادق (ع)

  • تَهادَوا تَحابُّوا؛ فإنّ الهَدِیَّهَ تَذهَبُ بِالضَّغائنِ [۱۳].

به هم هدیه دهید تا نسبت به یکدیگر با محبت گردید، چون که هدیه کینه ها را از میان بر می دارد.

  • سألتُ أبا عبدِ اللّه ِعلیه السلام عَنِ الرّجُلِ تَکونُ لَهُ الضَّیعَهُ الکَبیرَهُ، فإذا کانَ یَومُ المِهرَجانِ أو النَّیروزِ أهدَوا إلَیهِ الشَّیءَ لَیسَ هُو علَیهِم، یَتَقَرَّبونَ بذلکَ إلَیهِ، فقالَ: أ لَیسَ هُم مُصَلِّینَ؟ قلتُ: بلى، قالَ: فلْیَقبَلْ هَدِیَّتَهُم و لْیُکافِهِم؛ فإنَّ رسولَ اللّه ِ صلى الله علیه و آله قالَ: لَو اُهدِیَ إلَیَّ کُراعٌ لَقَبِلتُ و کانَ ذلکَ مِن الدِّینِ، و لَو أنَّ کافِرا أو مُنافِقا أهدى إلَیَّ وَسْقا ما قَبِلتُ و کانَ ذلکَ مِن الدِّینِ، أبَى اللّه ُ عَزَّ و جلَّ لِی زَبْدَ المُشرِکینَ و المُنافِقینَ و طَعامَهُم [۱۴].
هدیه دادن
هدیه دادن

شخصی به نام ابراهیم کرخی روایت می کند که از امام صادق (ع) سوال کردم: مردی مالک آبادی بزرگی می باشد و چون که موعد روز جشن مهرگان یا نوروز می شود هدایایی به او داده می شوند که البته آن ها وظیفه ای در این باره ندارند (تکلیفی بر گردنشان نیست) بلکه می خواهند با این کار (هدیه دادن) خود را به او نزدیک تر کنند، حکم این گونه هدایا چیست؟ امام فرمودند: مگر آنان نماز نمی گزارند؟ پاسخ دادم: چرا. پس ایشان فرمودند: پس هدیه ی آنان را قبول کند و خود نیز در قبال آن هدیه ای به آنان دهد زیرا پیامبر خدا (ص) فرمودند: اگر که مسلمانی پاچه ی گوسفندی را برایم هدیه آورد آن را قبول می کنم و این کار جزء دین می باشد و اگر که شخص کافر و یا منافقی یک بار شتر را برایم هدیه آورد آن را نخواهم پذیرفت و این عمل جزء دین است. خداوند متعال به من رضا نداده است (اجازه نداده است) که عطا و هدیه مشرکان، افراد منافق و خوراک آن ها را قبول کنم.

منابع:

[۱] الکافی: ۱۴/۱۴۴/۵

[۲] تنبیه الخواطر: ۲۱۲/۲

[۳] کنزالعمال: ۲۸۸۹۲

[۴] الکافی: ۱/۱۴۱/۵

[۵] کنزالعمال: ۱۴۴۸۲

[۶] بحار الانوار: ۳/۵۴/۷۷

[۷] کنز العمال: ۱۵۰۷۰

[۸] بحار الانوار: ۲/۱۶۶/۷۷

[۹] المعجم الکبیر: ۳۹۳/۱۶۳/۲۵

[۱۰] من لا یحضره الفقیه، ص ۴۰۴

[۱۱] الکافی، ۱۲/۱۴۴/۵

[۱۲] غرر الحکم، ۳۱۶

[۱۳] بحار الانوار: ۱/۴۴/۷۵

[۱۴] الکافی: ۲/۱۴۱/۵

 

موسسه معراج النبی استان خوزستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

40 + = 49