اعمال و ادعیه ماه مبارک شعبان

ماه شعبان ماه پیامبر

با فرا رسیدن ماه شعبان المعظم که از ماه‌های بسیار پرفضیلت اسلامی است بر آن شدیم تا در مطلبی اعمال، ادعیه و اذکاری که برای این ماه در کتب معتبری همچون مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی آمده‌اند را برای بهره‌مند شدن شما بزرگواران قرار دهیم. این ماه به حضرت محمد (ص) منسوب گشته و اعمالی اختصاصی نظیر مناجات شعبانیه، نمازهای مخصوص، روزه و صلوات برای آن گفته شده است که انجام آن‌ها علاوه بر این‌که سبب تقرب به خدا می‌شود، اَجر و پاداش بسیاری دارد.

ماه شعبان
ماه شعبان

اعمال عمومی و مشترک ماه شعبان المعظم

این اعمال و ادعیه رو می‌توان در تمام روزها و شب‌های ماه شعبان انجام داد و به روز خاصی اختصاص ندارند.

  • درود و صلوات فرستادن بر پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت بزرگوارشان
  • خواندن اذکار استغفار

روزانه هر یک از اذکار «اَسْتَغْفِرُاللهَ وَ اَسْئَلُهُ التَّوْبَهَ» و «اَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لااِلهَ اِلاّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحیمُ الْحَىُّ الْقَیّوُمُ وَ اَتُوبُ اِلَیْهِ» هفتاد مرتبه گفته شوند.

  • پرداخت صدقه
  • خواندن هزار بار ذکر مخصوص «لا اِلهَ اِلا اللهُ وَلا نَعْبُدُ اِلاّ اِیّاهُ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ وَ لَوُ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ».
  • مناجات شعبانیه
  • نماز مخصوص ماه مبارک شعبان

در هر یک از پنج شنبه های این ماه دو رکعت نماز خوانده شود با این کیفیت که در هر رکعت آن سوره حمد و صد مرتبه سوره توحید قرائت گردند و پس از اتمام صد مرتبه ذکر صلوات گفته شود.

  • صلوات شعبانیه

از امام سجاد علیه السلام برای ماه شعبان صلواتی روایت گردیده که توصیه می‌شود در هنگام ظهر شرعی قرائت گردد و آن صلوات این است:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ شَجَرَهِ النُّبُوَّهِ وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَهِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلائِکَهِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَیْتِ الْوَحْیِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الْفُلْکِ الْجَارِیَهِ فِی اللُّجَجِ الْغَامِرَهِ یَأْمَنُ مَنْ رَکِبَهَا وَ یَغْرَقُ مَنْ ترکها الْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مَارِقٌ وَ الْمُتَأَخِّرُ عَنْهُمْ زَاهِقٌ وَ اللازِمُ لَهُمْ لاحِقٌ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الْکَهْفِ الْحَصِینِ وَ غِیَاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَکِینِ وَ مَلْجَإِ الْهَارِبِینَ وَ عِصْمَهِ الْمُعْتَصِمِینَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ صَلاهً کَثِیرَهً تَکُونُ لَهُمْ رِضًی وَ لِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أَدَاءً وَ قَضَاء بِحَوْلٍ مِنْکَ وَ قُوَّهٍ یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الطَّیِّبِینَ الْأَبْرَارِ الْأَخْیَارِ الَّذِینَ أَوْجَبْتَ حُقُوقَهُمْ وَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ وِلایَتَهُمْ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اعْمُرْ قَلْبِی بِطَاعَتِکَ وَ لا تُخْزِنِی بِمَعْصِیَتِکَ وَ ارْزُقْنِی مُوَاسَاهَ مَنْ قَتَّرْتَ عَلَیْهِ مِنْ رِزْقِکَ بِمَا وَسَّعْتَ عَلَیَّ مِنْ فَضْلِکَ وَ نَشَرْتَ عَلَیَّ مِنْ عَدْلِکَ وَ أَحْیَیْتَنِی تَحْتَ ظِلِّکَ وَ هَذَا شَهْرُ نَبِیِّکَ سَیِّدِ رُسُلِکَ شَعْبَانُ الَّذِی حَفَفْتَهُ مِنْکَ بِالرَّحْمَهِ وَ الرِّضْوَانِ الَّذِی کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ و سَلَّمَ یَدْأَبُ فِی صِیَامِهِ وَ قِیَامِهِ فِی لَیَالِیهِ وَ أَیَّامِهِ بُخُوعا لَکَ فِی إِکْرَامِهِ وَ إِعْظَامِهِ إِلَی مَحَلِّ حِمَامِهِ اللَّهُمَّ فَأَعِنَّا عَلَی الاسْتِنَانِ بِسُنَّتِهِ فِیهِ وَ نَیْلِ الشَّفَاعَهِ لَدَیْهِ اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْهُ لِی شَفِیعاً مُشَفَّعا وَ طَرِیقاً إِلَیْکَ مَهْیَعا وَ اجْعَلْنِی لَهُ مُتَّبِعا حَتَّی أَلْقَاکَ یَوْمَ الْقِیَامَهِ عَنِّی رَاضِیا وَ عَنْ ذُنُوبِی غَاضِیا قَدْ أَوْجَبْتَ لِی مِنْکَ الرَّحْمَهَ وَ الرِّضْوَانَ وَ أَنْزَلْتَنِی دَارَ الْقَرَارِ وَ مَحَلَّ الْأَخْیَارِ.

  • روزه گرفتن روزهای ماه شعبان

اعمال اختصاصی ماه شعبان

  • اعمال شب و روز اول ماه

برای شب اول ماه دوازده رکعت نماز توصیه شده است که در هر رکعت آن یک مرتبه سوره حمد و یازده مرتبه سوره توحید خوانده می‌شود.

  • اعمال شب و روز سوم شعبان

برای این شب و روز، روزه گرفتن، و خواندن دعاهای «اَللّهُمَّ اَنْتَ مُتَعالِى الْمَکانِ …» و «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ فى هذَا الْیَوْمِ …» سفارش گردیده است.

ماه شعبان ماه پیامبر
ماه شعبان ماه پیامبر
  • اعمال و ادعیه روز سیزدهم

خواندن دو رکعت نماز به این کیفیت که در هر رکعت پس از حمد سوره‌های یس، مُلک و توحید تلاوت گردند.

  • ادعیه، اذکار و اعمال شب و روز نیمه شعبان

غسل نمودن، احیا و شب زنده داری (به نماز خواندن، دعا و استغفار)، خواندن دعای کمیل، صلوات شعبانیه در شب نیمه شعبان، زیارت امام حسین علیه السلام، خواندن هر یک از اذکار «سبحان الله»، «الحمدلله»، «لا اله الا الله» و «الله اکبر» صد مرتبه، خواندن نماز دو رکعتی (کیفیت این نماز این گونه است که در رکعت اول سوره‌های حمد و کافرون خوانده شوند و در رکعت دوم سوره های حمد و توحید و پس از سلام تسبیحات حضرت زهرا (س) خوانده شوند) و چهار رکعتی (در هر رکعت پس از حمد صد مرتبه توحید خوانده شود و پس از سلام دعایی که در کتب معتبر نقل شده خوانده شود) پس از نماز عشاء، خواندن نماز جعفر طیار و خواندن دعاهایی همچون «اللهُمَّ اقْسِمْ لَنَا مِنْ خَشْیَتِکَ …»، «اللهُمَّ بِحَقِّ لَیْلَتِنَا وَ مَوْلُودِهَا …»، «أَنْتَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ …» و «إِلَهِی تَعَرَّضَ لَکَ فِی هَذَا اللیْلِ الْمُتَعَرِّضُونَ …» (متن کامل دعاها در کتب ادعیه آمده است).

  • اعمال بیست و هفتم تا سی‌ام ماه

برای سه روز آخر ماه شعبان روزه گرفتن سفارش شده است. همچنین به خواندن زیاد دعای «اللهُمَّ إِنْ لَمْ تَکُنْ غَفَرْتَ لَنَا فِیمَا مَضَى مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِیمَا بَقِیَ مِنْهُ» توصیه شده است.

  • اذکار شب آخر ماه

حضرت صادق علیه السلام در شب آخر ماه شعبان و شب نخست ماه مبارک رمضان این دعا را می خواندند:

اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذَا الشَّهْرَ الْمُبارَکَ الَّذِى أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ وَجُعِلَ هُدىً لِلنَّاسِ وَبَیِّناتٍ مِنَ الْهُدىٰ وَالْفُرْقانِ قَدْ حَضَرَ فَسَلِّمْنا فِیهِ وَسَلِّمْهُ لَنا وَتَسَلَّمْهُ مِنّا فِى یُسْرٍ مِنْکَ وَعافِیَهٍ، یَا مَنْ أَخَذَ الْقَلِیلَ وَشَکَرَ الْکَثِیرَ اقْبَلْ مِنِّى الْیَسِیرَ.

اللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ أَنْ تَجْعَلَ لِى إِلىٰ کُلِّ خَیْرٍ سَبِیلاً، وَمِنْ کُلِّ مَا لَاتُحِبُّ مانِعاً یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، یَا مَنْ عَفا عَنِّى وَعَمَّا خَلَوْتُ بِهِ مِنَ السَّیِّئاتِ، یَا مَنْ لَمْ یُؤاخِذْنِى بِارْتِکابِ الْمَعاصِى، عَفْوَکَ عَفْوَکَ عَفْوَکَ، یَا کَرِیمُ؛إِلٰهِى وَعَظْتَنِى فَلَمْ أَتَّعِظْ، وَزَجَرْتَنِى عَنْ مَحارِمِکَ فَلَمْ أَنْزَجِرْ، فَما عُذْرِى، فَاعْفُ عَنِّى یَا کَرِیمُ، عَفْوَکَ عَفْوَکَ؛اللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ الرَّاحَهَ عِنْدَ الْمَوْتِ، وَالْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسابِ، عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِکَ فَلْیَحْسُنِ التَّجاوُزُ مِنْ عِنْدِکَ، یَا أَهْلَ التَّقْوىٰ وَیَا أَهْلَ الْمَغْفِرَهِ، عَفْوَکَ عَفْوَکَ؛ اللّٰهُمَّ إِنِّى عَبْدُکَ بْنُ عَبْدِکَ بْنُ أَمَتِکَ ضَعِیفٌ فَقِیرٌ إِلىٰ رَحْمَتِکَ، وَأَنْتَ مُنْزِلُ الْغِنىٰ وَالْبَرَکَهِ عَلَى الْعِبادِ، قاهِرٌ مُقْتَدِرٌ أَحْصَیْتَ أَعْمالَهُمْ، وَقَسَمْتَ أَرْزاقَهُمْ، وَجَعَلْتَهُمْ مُخْتَلِفَهً أَلْسِنَتُهُمْ وَأَلْوانُهُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ، وَلَا یَعْلَمُ الْعِبادُ عِلْمَکَ، وَلَا یَقْدِرُ الْعِبادُ قَدْرَکَ، وَکُلُّنا فَقِیرٌ إِلىٰ رَحْمَتِکَ، فَلا تَصْرِفْ عَنِّى وَجْهَکَ، وَاجْعَلْنِى مِنْ صالِحِى خَلْقِکَ فِى الْعَمَلِ وَالْأَمَلِ وَالْقَضاءِ وَالْقَدَرِ؛اللّٰهُمَّ أَبْقِنِى خَیْرَ الْبَقاءِ، وَأَفْنِنِى خَیْرَ الْفَناءِ عَلَىٰ مُوالاهِ أَوْلِیائِکَ، وَمُعاداهِ أَعْدائِکَ وَالرَّغْبَهِ إِلَیْکَ، وَالرَّهْبَهِ مِنْکَ، وَالْخُشُوعِ وَالْوَفاءِ وَالتَّسْلِیمِ لَکَ، وَالتَّصْدِیقِ بِکِتابِکَ، وَاتِّباعِ سُنَّهِ رَسُولِکَ؛اللّٰهُمَّ مَا کانَ فِى قَلْبِى مِنْ شَکٍّ أَوْ رِیبَهٍ أَوْ جُحُودٍ أَوْ قُنُوطٍ أَوْ فَرَحٍ أَوْ بَذَخٍ أَوْ بَطَرٍ أَوْ خُیَلاءَ أَوْ رِیاءٍ أَوْ سُمْعَهٍ أَوْ شِقاقٍ أَوْ نِفاقٍ أَوْ کُفْرٍ أَوْ فُسُوقٍ أَوْ عِصْیانٍ أَوْ عَظَمَهٍ أَوْ شَىْءٍ لَاتُحِبُّ، فَأَسْأَلُکَ یَا رَبِّ أَنْ تُبَدِّلَنِى مَکانَهُ إِیماناً بِوَعْدِکَ، وَوَفاءً بِعَهْدِکَ، وَرِضاً بِقَضائِکَ، وَزُهْداً فِى الدُّنْیا، وَرَغْبَهً فِیما عِنْدَکَ، وَأَثَرَهً وَطُمَأْنِینَهً وَتَوْبَهً نَصُوحاً، أَسْأَلُکَ ذٰلِکَ یَا رَبَّ الْعالَمِینَ؛ إِلٰهِى أَنْتَ مِنْ حِلْمِکَ تُعْصىٰ فَکَأَنَّکَ لَمْ تَرَ، وَمِنْ کَرَمِکَ وَجُودِکَ تُطاعُ فَکَأَنَّکَ لَمْ تُعْصَ، وَأَنَا وَمَنْ لَمْ یَعْصِکَ سُکَّانُ أَرْضِکَ فَکُنْ عَلَیْنا بِالْفَضْلِ جَواداً، وَبِالْخَیْرِ عَوَّاداً، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ صَلاهً دائِمَهً لَاتُحْصىٰ وَلَا تُعَدُّ وَلَا یَقْدِرُ قَدْرَها غَیْرُکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.

خداوندا، ماه مبارکی که در آن قرآن نازل گردیده و هدایت و راهنمایی برای مردم و بینه و دلایل روشن و آشکاری از هدایت و تمیز بین حق و باطل قرار داده شده است، از راه رسید، پس ما را در آن سلامت دار و آن را برای ما سالم نگاه دار و از سمت خویش در حال راحتی و عافیت کامل از ما آن را تحویل گیر، ای آن که قلیل را قبول کند و زیاد را قدر نهد، از من این کم (اندک) را بپذیر.

بارالها از تو می‌خواهم همانا برایم به سوی هر خیری راه و مسیری قرار دهی و از هر آنچه که دوست نداری مانعی بگذاری، ای مهربان‌ترین مهربانان. ای آن کس که بر من عفو نمود و از آنچه از اعمال زشت در نهان مرتکب شده‌ام چشم پوشی کرد، ای آن که من را به دلیل انجام معصیت سرزنش نکرد، عفو تو را، عفو تو را عفو تو را می‌خواهم ای کریم.

پروردگار من، موعظه‌ام نمودی، پند پذیر نگشتم، از حرام خویش مرا باز داشتی، باز نایستادم. پس دگر چه عذر و بهانه‌ای دارم؟ مرا عفو کن ای کریم و بخشنده، عفو تو را عفو تو را می خواهم.

معبود من! آسودگی و راحتی زمان مرگ و عفو و گذشت در زمات حسابرسی را از تو طلب می کنم، گناه از بنده‌ات بزرگ شده پس سزاوار است گذشت و بخشش از سوی تو نیکو باشد، ای پروا پذیر و سزاوار آمرزش، عفو تو را عفو تو را می خواهم.

خداوندا من بنده تو و فرزند بنده توام، فرزند کنیز توام، به رحمت تو نیازمند هستم و تو نازل کننده مال و برکت بر بندگان خویش هستی، قاهر و مقتدری، کارهای بندگان را شمرده‌ای و روزی آنان را تقسیم نموده‌ای و زبان و رنگ آن ها را متنوع قرار دادی، خلقی از پی خلقی دیگر، بندگان کرانه‌های دانش و علم تو را نمی دانند و جایگاه و مقام تو را اندازه ندارند و تمامی ما به رحمت تو محتاجیم، روی از من برنگردان و مرا در عمل، آرزو، قضا و قدر از بندگان صالح خود قرار ده.

بارالها مرا زنده دار به بهترین بقا، و بمیران به بهترین مرگ، بر اساس دوستی دوستان تو و دشمنی با دشمنان تو و رغبت به تو و ترس از تو و فروتنی و وفا و تسلیم در آستان تو و تصدیق به کتاب تو و پیروی و تبعیت از رسولت.

خداوندا آنچه در دلم از شک و تردید، انکار، نا امیدی یا خوشی هوا پرستانه یا تکبر، سرکشی یا خودبینی یا ریا یا میل به شهرت یا نفاق افکنی و دو رویی یا کفر و نافرمانی یا گناه و تفاخر و یا هر آنچه که نزد تو بد است وجود دارد، پس از تو طلب می کنم ای پروردگار که آنها را به ایمان و یقین به وعدهات و وفای به عهدت و رضای به قضای تو و زهد در دنیا و رغبت به هر آنچه که نزد توست و انتخاب نیکو و آرامش و توبه نصوح (توبه خالص)، تمامی این‌ها را از تو می‌خواهم ای پروردگارعالمیان.

معبود من، تو از روی بردباری‌ات است که نافرمانی می‌شوی، انگار که نمی‌بینی (آنگونه صبر و بردبار هستی که چشم بر روی بسیاری از نافرمانی ها بسته ای)، و به سبب کَرَم و بخشش توست که اطاعت می‌گردی چنان که گویی نافرمانی نشده‌ای، و من و هر آن که نافرمانی تو را نکرد، ساکنان زمین تو هستیم، پس با ما به فضل خود بخشنده و به خیر خود بهره رسان باش، ای مهربانترین مهربانان و درود و سلام فرست بر محمد و آل او، درود و سلامی دائم که شمرده نگردد و اندازه اش را جز تو نداند ای مهربان ترین مهربانان [۱].

منبع:

[۱] دعای شب آخر ماه شعبان، ترجمه شیخ حسین انصاریان

موسسه معراج النبی 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

94 − 87 =