حدیث با موضوع حیا | حیا در کلام معصومین

حدیث با موضوع حیا | حیا در کلام معصومین

حیا از جمله خصائل نیکوئی است که پروردگار عالمیان در وجود آدمی نهادینه کرده و در دین مبین اسلام بسیار به آن تاکید و سفارش شده است. واژه «حیا» که از ریشه «ح ی ی» یا «ح ی و» گرفته شده به معنی شرم و آزرم است و در برابر بی شرمی قرار دارد و مفهوم آن این است که فرد از انجام اعمال ناپسند به دلیل ترس داشتن از سرزنش شدن توسط دیگران خودداری نماید. این خصلت در احادیث معصومین بسیار مورد توجه قرار گرفته است. آنان حیا را زینت آدمی گفته اند و نشانه ی نجابت دانسته اند. البته به حیا در انجام امور ناپسند سفارش و توصیه کرده اند نه در انجام کارهای خوب؛ و حیا داشتن در انجام کارهای نیک نکوهش شده است.

حدیث با موضوع حیا | حیا در کلام معصومین
حدیث با موضوع حیا | حیا در کلام معصومین

در این مطلب گزیده ای از کلام معصومین علیهم السلام درباره حیا را که در کتب حدیثی و روایی معتبر آمده اند را برای بهره مند شدن شما قرار داده ایم.

شرم و حیا در احادیث نبوی

  • الحیاءُ خَیرٌ کُلُّهُ [۱].

شرم و حیاء تماما خیر و خوبی است.

  • اَلْإِسْلاَمُعُرْیَانٌ فَلِبَاسُهُ اَلْحَیَاءُ وَ زِینَتُهُ اَلْوَقَارُ وَ مُرُوءَتُهُ اَلْعَمَلُ اَلصَّالِحُ وَ عِمَادُهُ اَلْوَرَعُ وَ لِکُلِّ شَیْءٍ أَسَاسٌ وَ أَسَاسُ اَلْإِسْلاَمِ حُبُّنَا أَهْلَ اَلْبَیْتِ [۲].

اسلام برهنه و عریان می باشد، پس لباس آن شرم و حیاء، زینتش وقار، مردانگی اش عمل صالح و نیک، و ستون آن پارسایی است و برای هر چیزی اساس و پایه ای است و اساس اسلام حُب ما اهل بیت است.

  • أمَّا الحَیاءُ فَیَتَشَعَّبُ مِنهُ اللِّینُ، و الرّأفَهُ، و المُراقَبَهُ للّه فِى السِّرِّ و العَلانیَهِ، و السَّلامَهُ، و اجتِنابُ الشَّرِّ، و البَشاشَهُ، و السَّماحَهُ، و الظَّفَرُ، و حُسنُ الثَّناءِ عَلَى المَرءِ فِى النّاسِ، فَهذا ما أصابَ العاقِلَ بِالحَیاءِ، فَطُوبى لِمَن قَبِلَ نَصیحَهَ اللّه و خافَ فَضیحَتَهُ [۳].

و اما از شرم و حیاء شاخه های نرم خوئی، رأفت، در نظر گرفتن خداوند در نهان و آشکار، سلامتی، اجتناب از شر و بدی، خوش رویی، بخشش، پیروزی، خوش نامی در بین مردم منشعب می گردند، این ها فایده هایی است که عاقل از شرم و حیا می برد، پس خوش به حال فردی که نصیحت خدا را پذیرفته و از رسوایی خویش بترسد.

  • خَمْسٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلینَ: اَلْحَیاءُ وَ الْحِلْمُ وَ الْحِجامَهُ وَ السِّواکُ وَ التَّعَطُّرُ [۴].

پنج چیز از سنت پیامبران است: حیاء، بردباری، حجامت، مسواک کردن و عطر زدن.

  • الحیاءُ عشرُ أجزاءٍ، فتسعَهٌ فی النّساءِ و واحِدُ فی الرّجالِ [۵].

شرم و حیاء ده بخش است که نُه بخش آن در زنان و یک بخش آن در مردان می باشد.

حجب و حیا
حجب و حیا
  • إذا رأیت من أخیک ثلاث خصال فارجه: الحیاء و الأمانه و الصّدق و إذا لم ترها فلا ترجه ‏[۶].

اگر که از برادر خود سه خصلت دیدی پس به او امیدوار باش: شرم و حیاء، امانت داری و صداقت. و اگر که این ویژگی ها رو در او مشاهده نکردی پس به او امیدوار نباش.

  • اذا أبغضَ الله عبدا ً نزَعَ مِنهُ الحیاءَ. [۷]

اگر که خداوند به بنده ای خشم گرفت، حیاء را از دلش بیرون می کند.

  • إنَّ اللّه یُحِبُّ الحَیِىَّ الحَلیمَ العَفیفَ المُتَعفِّفَ [۸].

همانا خداوند متعال دوست می دارد انسان با حیای صبور عفیف، که پاکدامنی می ورزد.

  • الحیاء هو الدّین کلّه‏ [۹].

حیا تمامی دین است.

احادیث روایت شده از معصومین علیهم السلام درباره حیا

حضرت امیر المومنین (ع)

  • اَلحَیاءُ مِفتاحُ کُلِّ الخَیرِ [۱۰].

شرم و حیاء کلید هر نوع خیر و خوبی است.

  • أفضَلُ الحیاءِ استحیاءُک من الله [۱۱].

برترین حیاء، شرم داشتن از خداوند است.

  • ثَلاثٌ لا یُستَحیى مِنهُنَّ: خِدمَهُ الرَّجُلِ ضَیفَهُ و َقیامُهُ عَن مَجلِسِهِ لأَبیهِ و َمُعَلِّمِهِ و َطَلَبُ الحَقِّ و َإن قَلّ [۱۲].

سه چیز است که نباید از آن ها شرم و حیاء کرد: خدمت به مهمان (مهمان نوازی)، برخاستن از جای خود در برابر پدر و معلم خود، طلب نمودن حق حتی اگر که کم باشد.

  • مَن قَلَّ حیاءُهُ قلَّ ورَعُهُ و مَنْ قَلَّ ورَعُهُ ماتَ قلبُهُ و مَنْ ماتَ قلبُهُ فقَدْ دَخلَ النّارَ [۱۳].

هر کس که شرم و حیای او کم شود، پارسایی اش کم می گردد و هر که پارسایی اش کم شود، قلبش می میرد، و کسی که قلبش بمیرد به آتش جهنم وارد می شود.

  • غایَهُ الحَیاءِ أن یَستَحیِىَ المَرءُ مِن نَفسِهِ [۱۴].

نهایت و غایت شرم و حیاء آن است که شخص از خود شرم داشته باشد.

امام حسن (ع)

  • لا حیاءَ لِمنْ لا دِینَ لَهُ [۱۵].

شرم و حیایی نیست برای کسی که دین ندارد.

شبهات حجاب
حیا و حجب زنان

امام سجاد (ع)

  • خَفِ الله تعالی لقُدرتِهِ علیکَ و استَحْیِ منهُ لقُرْبِهِ منک [۱۶].

از خداوند متعال به سبب قدرتی که بر تو دارد بترس و به سبب نزدیکی اش به تو از او شرم داشته باش.

امام جعفر صادق (ع)

  • الحیاءُ علی وجهین فَمِنْهُ ضعفٌ و منه قوَّهٌ و اسلامٌ و ایمانٌ [۱۷].

حیاء بر دو صورت است، یک نوع آن به سبب ناتوانی و نوعی از آن از روی قدرت، اسلام و ایمان است.

  • لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا حَیَاءَ لَه‏ [۱۸].

ایمانی برای کسی که شرم و حیائی نداشته باشد نیست.

امام موسی کاظم (ع)

  • استَحیوُا من الله فی سرائِرکم کما تستحیوُنَ من النّاسِ فی علانیّکم [۱۹].

از خداوند متعال در نهان و خلوت خود شرم داشته باشید همان گونه که در آشکار از مردم حیاء دارید.

  • اَلحَیاءُ مِنَ الایمانِ وَ الایمانُ فِى الجَنَّهِ و َالبَذاءُ مِنَ الجَفاءِ وَ الجَفاءُ فِى النّارِ [۲۰].

شرم و حیاء از ایمان است و ایمان در بهشت است و بد زبانی از جفا و بی مهری است و بی مهری در آتش (جهنم) است.

مسئله حجاب در زنان | شبهات حجاب
مسئله حجاب در زنان | شبهات حجاب

منابع:

[۱] معانی الأخبار: ص ۴۰۹، ح ۹۲

[۲] الکافی، جلد ۲، صفحه ۴۶

[۳] تحف العقول صفحه ۱۷

[۴] نهج الفصاحه صفحه ۴۶۲ ، حدیث ۱۴۶۳

[۵] کنز العمال، حدیث ۵۷۶۹

[۶] نهج الفصاحه صفحه ۱۹۳، حدیث ۲۰۵

[۷] کنز العمال، جلد ۳، صفحه ۱۲۶

[۸] کافى (ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۱۱۲، ح ۸

[۹] نهج الفصاحه ص ۴۵۳ ، ح ۱۴۲۸

[۱۰] شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحکم و درر الکلم ج ‏۱، ص ۹۳، ح ۳۴۰

[۱۱] تصنیف غررالحکم، صفحه ۲۵۷، حدیث ۵۴۵۱

[۱۲] تصنیف غررالحکم و دررالکلم صفحه۶۹ ، حدیث ۹۷۸

[۱۳] تحف العقول، صفحه ۱۰۰

[۱۴] تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۳۶ ، ح ۴۷۵۸

[۱۵] بحار الأنوار :ج ۷۸، ص ۱۱۱، ح ۶

[۱۶] بحار الانوار، جلد ۷۱، صفحه ۳۳۶

[۱۷] تحف العقول، صفحه ۴۱۸

[۱۸] کافی (ط – الإسلامیه) جلد ۲، صفحه ۱۰۶، ح ۵

[۱۹] تحف العقول، صفحه ۳۹۴

[۲۰] تحف العقول صفحه ۳۹۴

موسسه قرآنی معراج النبی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

21 − 15 =