احادیث نماز شب | نماز شب در کلام معصومین

عبادت در شب

در دین مبین اسلام علاوه بر اعمال واجب همچون نمازهای یومیه و روزه های ماه مبارک رمضان به انجام اعمال عبادی (نماز، روزه و دعا) مستحب فراوانی سفارش شده است. نماز شب از مهم ترین اعمال عبادی مستحب است که در روایات بسیاری از معصومین (ع) به آثار و برکات آن اشاره شده است. در این مطلب برخی از سخنان گهربار بزرگان معصوم را درباره نماز شب برای بهره مندی و استفاده شما عزیزان گردآوری کرده ایم.

نماز شب
نماز شب

نماز شب در کلام رسول (ص)

  • یا عَلِیُّ ! ثلاثُ فَرحاتٍ لِلمُؤمِنِ: لِقَى الإخوانِ و الإفطارُ مِن الصِّیامِو التَّهَجُّدُ مِن آخِرِ اللَّیلِ [۱].

ای علی برای مومن سه خشنودی وجود دارد (از سه چیز شاد می گردد): دیدار دوستان (برادران دینی)، افطار کردن از روزه و شب زنده داری و عبادت (تهجد) در آخر شب.

  • ما زالَ جَبرَئیلُ یُوصِینی بقیامِ اللَّیلِ، حَتّى ظَنَنتُ أنَّ خِیارَ أُمَّتی لَن یَنامُوا مِن اللَّیلِ إلاّ قلیلاً [۲].

جبرئیل همواره من را به بیدار شدن در شب (شب زنده داری) سفارش می نمود چنان چه فکر کردم نیکان امتم نمی خوابند مگر کمی از شب را.

  • عَنْ اَنَسِ بنِ مالِکٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهَ صلی الله علیه و آله یَقُولُ: اَلرَّکْعَتانِ فِى جَوْفِ اللَّیْلِ اَحَبُّ اِلَىَّ مِنَ الدُّنْیا وَ ما فِیْها [۳].

از انس بن مالک نقل شده است که می گوید: شنیدم که رسول الله (ص) می فرمود: دو رکعت نماز در دل شب برای من دوست داشتنی تر از دنیا و هر آنچه که در آن است می باشد.

  • عَنْ جابِرِ بْنَ عَبْدِاللّهِ الاَْنـْصارِى قالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقُولُ: مَا اتَّخَذَّ اللّهُ اِبْراهِیمَ خَلیلاً اِلاّ لاِِ طْعامِهِ الطَّعامَ، وَ صَلاْتِهِ بِاللَّیْلِ وَ النَّاسُ نِیامٌ [۴]

از جابر بن عبدالله انصاری نقل گردیده که می گوید: شنیدم که پیامبر خدا (ص) می فرمود: خداوند حضرت ابراهیم را خلیل و دوست نگرفت مگر برای اطعام کردن مردم و نماز خواندنش در شب و زمانی که مردم خواب هستند.

  • اَفْضَـلُ الصَّـلاهِ بَـعْدَ الصَّـلاهِ الْمَـکْتُوبَهِ الصَّـلاهُ فِى جَوْفِ الَلَّیْلِ [۵]

با فضیلت ترین نماز پس از نمازهای واجب نمازی است که در دل شب خوانده می شود.

احادیث روایت شده از ائمه اطهار (ع) درباره نماز شب

امام علی (ع)

  • إنّا أهلُ بیتٍ أُمِرنا أن نُطعِمَ الطَّعامَ و نُؤَدِّیَ فی النائبَهِ و نُصَلِّیَ، إذا نامَ النّاسُ [۶].

همانا ما اهل بیت امر شدیم (دستور داریم) که اطعام کنیم و در سختی و گرفتاری ها به مردم کمک نماییم و زمانی که مردم خواب هستند به اقامه نماز بپردازیم.

  • قیامُ اللَّیْلِ مُصِحَّهٌ لِلْبَدَنِ، وَ مَرْضاهٌ لِلرِّبِّ عَزَّوَجَلَّ، وَ تَعَرُّضٌ لِلرَّحْمَهِ وَ تَمَسُّکٌ بِاَخْلاقِ النَّبِیّینَ [۷].

بیداری در شب سبب سلامتی جسم، خشنودی پروردگار عز وجل، مورد رحمت الهی قرار گرفتن و تمسک به اخلاق انبیاء می باشد.

عبادت در شب
عبادت در شب
  • جاءَ رَجُلٌ اِلى اَمیرِالْمُؤْمِنینَ علیه السلام فَقالَ: یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ اِنّى قَدْ حُرِمْتُ الصَّلاهَ بِاللَّیْلِ، فَقالَ اَمیرُ الْمُؤْمِنینَ: اَنْتَ رَجُلٌ قَدْ قَیَّدَتْکَ ذُنُوبُکَ [۸]

شخصی به نزد امیر مومنان (ع) آمد و گفت: ای امیر مومنین من از گزاردن نماز شب محروم گشته ام، پس امام (ع) فرمودند: تو فردی هستی که گناهانت تو را به اسارت خود در آورده اند (به بند کشیده اند).

امام سجاد (ع)

از امام زین العابدین (ع) سوال شد که چرا شب زنده داران از تمامی مردم خوش سیماتر می باشند:

ایشان در پاسخ گفتند: لأنّهُم خَلَوا باللّه فَکَساهُمُ اللّه ُمِن نُورِهِ [۹].

به این دلیل که آن ها با خداوند خلوت نموده اند و خداوند از نور خویش بر آن ها پوشانده است.

امام محمد باقر (ع)

  • إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى یُحِبُّ اَلْمُدَاعِبَ فِی اَلْجَمَاعَهِ بِلاَ رَفَثٍ اَلْمُتَوَحِّدَ بِالْفِکْرِ اَلْمُتَخَلِّیَ بِالْعِبَرِ اَلسَّاهِرَ بِالصَّلاَهِ [۱۰].

همانا خداوند تبارک و تعالی دوست می دارد کسی را که در میان جمع شوخ طبع باشد به شرط آن که به فحش و ناسزا یا گناه کشیده نشود، و فردی را که تنهایی گزیده و به تفکر بپردازد و همچنین شخصی را که فارغ و جدا از هر نوع اشتغالی خلوت نموده و اندیشه و فکر خویش را به عبرت و درس گرفتن از احوال و اوضاع جهان متوجه کند و شخصی را که برای اقامه و گزاردن نماز شب، شب زنده داری می کند.

امام جعفر صادق (ع)

  • اِذا قُمْتَ بِاللَّیْلِ فَاسْتَکِ فَاِنَّ الْمَلَکَ یَأْتیکَ فَیَضَعُ فاهُ عَلى فیکَ، فَلَیْسَ مِنْ حَرْفٍ تَتْلُوهُ وَ تَنْطِقُ بِهِ اِلاّ صَعِدَ بِهِ اِلَى السَّماءِ، فَلْیَکُنْ فُوْکَ طَیِّبَ الرّیحِ [۱۱].

زمانی که برای نماز شب بلند می شوی، مسواک کن (برای پاکیزگی دهان و خوشبو شدن آن) چون که فرشته ای به نزد تو می آید و دهان بر دهان تو می گذارد، پس هیچ حرفی نیست که آن را بگویی و تلفظ نمایی مگر اینکه آن را به آسمان برد، پس دهان تو خوشبو باشد.

  • عَـنْ عَـلِىِّ بْنِ اَسْبـاطٍ: اَنَّـهُ سَـأَلَ اَباعَبْـدِاللّهِ علیه السلام عَنْ رَجُـلٍ یَقُـومُ فِى آخِـرِ اللَّیْلِ یَرْفَـعُ صَوْتَهُ بِالقَـرائَهِ، قـالَ: یَنْـبَغِى لِـلرَّجُلِ اِذا صَلّى بِاللَّیْلِ اَنْ یُسْمِعَ اَهْلَهُ لِکَىْ یَقُومَ النّائِمُ وَ یَتَحَرَّکَ الْمُـتَحَرِّکُ [۱۲].

از علی بن اسباط نقل شده است که او از امام صادق (ع) درباره شخصی که در آخر شب بیدار شده و صوت و صدای خود را به قرائت بلند می‌کند سوال نمود. امام (ع) در پاسخ گفتند که بر فرد است که هنگام خواندن نماز شب صدای خود را به خانواده‌ی خود برساند تا آن کس که خواب است بیدار گشته و آن که می خواهد حرکت کند، حرکت نماید.

  • یا سُلَیْمانُ لا تَدَعْ قِیامَ اللَّیْلِ فَاِنَّ الْمَغْبُونَ مَنْ حُرِمَ قِیامَ اللَّیْلِ [۱۳].

ای سلیمان! نماز شب را رها مکن، چون که فرد بازنده شخصی است که از بیداری شب (قیام و بیدار شدن در شب برای عبادت) محروم باشد.

  • اِنَّ الرَّجُلَ یَذْنِبُ الذَّنْبَ فَیُحْرَمُ صَلاهَ اللَّیْلِ، وَ اِنَّ الْعَمَلَ السَّیِّئَ اَسْرَعُ فِى صاحِبِهِ مِنَ السِّکِّینِ فِى اللَّحْمِ [۱۴].

همانا انسان مرتکب گناهی می شود و به سبب آن از نماز شب محروم می گردد، اثر کار بد در انجام دهنده یا صاحب آن سریع تر از اثر چاقو بر روی گوشت است.

امام رضا (ع)

  • عَـلَیْکُمْ بِصَـلاهِ اللَّیْلِ فَما مِنْ عَـبْدٍ یَقُومُ آخِرَ اللَّیْلِ فَیُصَـلِّى ثَمانَ رَکَعاتٍ وَ رَکْعَـتَىِ الشَّفْـعِ وَ رَکْعَهَ الْـوَتْرِ وَ اسْتَغْـفَرَ اللّهَ فـى قُنُوتِهِ سَبْـعینَ مَرَّهً اِلاّ، اُجیرُ مِنْ عَـذابِ الْقَـبْرِ، وَ مِنْ عَـذابِ النّارِ، وَ مُـدَّلَهُ فِى عُمْرِهِ، وَ وُسِّعَ عَلَیْهِ فِى مَعِیْشَتِهِ، ثُمَّ قالَ علیه السلام: اِنَّ الْبَیَـوتَ الَّتى یُصَـلّى فِیـها بِاللَّیْلِ یَـزْهَرُ نُورُها لاَِهْلِ السَّماءِ کَما یَزْهَرُ نُورُ الْکَواکِبِ لاَِهْلِ اْلاَرْضِ [۱۵].

بر شما باد به خواندن نماز شب. هیچ بنده ای نیست که در آخر شب بلند شده (از خواب بیدار شود) و هشت رکعت نماز گزارد و دو رکعت نماز شفع و یک رکعت نماز وتر بخواند و در قنوتش هفتاد مرتبه استغفار کند، جز اینکه حق تعالی او را از عذاب قبر و آتش جهنم امان و پناه داده و عمرش را طولانی نموده و در زندگانی و حیاتش گشایش ایجاد نمود. سپس امام (ع) فرمودند: همانا خانه هایی که در آن ها نماز شب اقامه می گردد نورش برای اهل آسمان می درخشد همان‌گونه که نور ستاره ها برای زمینیان می درخشد.

امام حسن عسکری (ع)

  • عَنْ اِبْراهِیمِ بْنِ سَیابَهَ قالَ: کَتَـبَ بَعْـضُ اَهْـلِ بَـیْتى اِلـى اَبـى مُحَــمَّدٍ علیه السلام فِى صَلاهِ الْمُسـافِـرِ اَوَّلُ اللَّیْـلِ صَــلاهُ اللَّیْـلِ فَـکَتَبَ علیه السلام: فَـضْلُ صَـلاهِ الْمُسـافِرِ اَوَّلَ اللَّـیْلِ کَفَـضْلِ صَــلاهِ الْمُـقِیمِ فِـى الْحَـضَرِ مِـنْ آخِـرِ اللَّیْلِ [۱۶]

از ابراهیم بن سیابه نقل شده است که می گوید: یکی از اهل خانه برای ابا محمد امام حسن عسکری (ع) نامه نوشت و درباره نماز شب شخص مسافر در اول شب سوال کرد. امام (ع) در پاسخ به ایشان فرمودند: فضیلت نماز شب مسافر در اول شب همانند فضیلت نماز شب شخص غیر مسافر در آخر شب می باشد.

آداب مسافرت و سفر رفتن
آداب مسافرت و سفر رفتن

منابع:

[۱]  بحار الأنوار : ۷۴/۳۵۲/۲۲

[۲] کنز العمّال : ۲۱۴۲۵

[۳] بحار الانوار، ج ۸۷، ص ۱۴۸

[۴] بحار الانوار، ج ۸۷، ص ۱۴۴

[۵] کنز العمال، ۷/۲۱۳۹۷

[۶]  المحاسن : ۲/۱۴۲/۱۳۶۸

[۷] بحار الانوار، ج ۸۷، ص ۱۴۴

[۸] بحار الانوار، ج ۸۷، ص ۱۴۶

[۹] علل الشرائع : ۳۶۶/۱

[۱۰] من لا یحضره الفقیه , ج ۱, ص ۴۷۴

[۱۱] بحارالأنوار، ج ۸۷، ص ۲۰۷

[۱۲] حارالأنوار، ج ۸۷، ص ۲۰۹

[۱۳] بحار الانوار، ج ۸۷، ص ۱۴۶

[۱۴] میزان الحکمه، ج ۵/۱۰۴۶۷

[۱۵] بحار الانوار، ج۸۷، ص ۱۶۱

[۱۶] بحارالانوار، ج ۷۸، ص ۲۱۰

 

موسسه فرهنگی معراج النبی استان خوزستان

 

  • تلاوت ترتیل آیه ۷۹ سوره اسراء – استاد کریم منصوری

وَمِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَهً لَکَ عَسَىٰ أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَحْمُودًا

و پاسی از شب را (از خواب برخیز، و) قرآن (و نماز) بخوان! این یک وظیفه اضافی برای توست؛ امید است پروردگارت تو را به مقامی در خور ستایش برانگیزد!

دانلود

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 + = 24