حدیث با موضوع قضا و قَدَر الهی

حدیث با موضوع قضا و قدر الهی

قضا و قَدَر الهی از جمله مسائل و موضوعات مهم، پیچیده و بحث بر انگیز در اسلام به عنوان جامع ترین و کامل ترین دین می باشند که همواره مورد بحث بزرگان و اندیشمندان اسلامی بوده اند.

قضا یعنی حتمیت و قطعیت بخشیدن به پدیده و یا چیزی و قَدَر به معنای قرار دادن اندازه و حدود مُعَیّن برای پدیده هاست. قضا و قَدَر الهی تمام پدیده های جهان هستی را شامل می شود و همین امر سبب پیچیدگی آن شده است. در واقع مسئله ای که مورد بحث قرار می گیرد این است که اگر قضا و قَدَر الهی همه چیز را شامل می گردد، پس اختیار را نیز در برخواهد گرفت و این در بر گرفتن، جایی را برای اختیار آدمی باقی نخواهد گذاشت. در پاسخ به این مسئله بیان شده که قضا و قَدَر خداوند منافاتی با اختیار و اراده انسان ندارد و در طول آن قرار دارد.

در قرآن کریم و همچنین روایات نقل شده از بزرگان معصوم علیهم السلام بسیار به این موضوع پرداخته شده است و در اثبات و تائید آن نیز دلایل عقلی ذکر گردیده اند. در این مطلب سخنان و احادیث روایت شده از رسول الله (ص) و ائمه اطهار علیهم السلام درباره قضا و قَدر الهی را برای استفاده شما قرار داده ایم.

حدیث با موضوع قضا و قدر الهی
حدیث با موضوع قضا و قَدَر الهی

سخنان رسول الله (ص) درباره تقدیر و قضای الهی

  • عَجَبا للمؤمنِ لا یَقضی اللّه ُ علَیهِ قَضاءً إلاّ کانَ خَیرا لَهُ، سَرَّهُ أو ساءَهُ ! إنِ ابتَلاهُ کانَ کَفّارَهً لذَنبِهِ، و إن أعطاهُ و أکرَمَهُ کانَ قد حَباهُ [۱].

شگفتا بر مؤمن، خداوند هیچ تقدیری را برای او رقم نمی زند مگر اینکه برای او خیری در آن باشد، چه آن تقدیر در ظاهر خوب و خوشایند باشد و چه ناخوشایند و بد. اگر که خداوند مبتلایش نمود، کفاره گناهانش خواهد بود و اگر که به او داد و عطا نمود همانا آن را دوست و گرامی داشته است.

  • کُلُّ شَئٍ بِقَضائِهِ وَ قَدَرِه و اُمور تَجرِی ما بینَهُما [۲].

همه چیز بر اساس قضا و قَدَر الهی می باشد و همه ی امور ما بین این دو در جریان می باشند.

  • فی کُلِّ قضاءِ اللهِ عزّوجلَّ خِیَرَهٌ للمؤمنِ [۳].

در همه ی قضای خداوند عز وجل، خیر و خوبی برای مؤمن وجود دارد.

  • قَدَر اللهُ مقادِرَ قَبْلَ انْ یَخلُقَ اللهَ السّماواتِ وَ الاْرضِ [۴].

خداوند مقدَّرات را پیش از آن که آسمان ها و زمین را بیافریند، مقدر نموده است.

  • لَعَنَ اللهُ المُکّذِبینَ بِقَدر الله [۵].

خداوند تکذیب کنندگان تقدیر الهی را لعنت نماید.

احادیث روایت شده از امامان معصوم (ع) درباره قضا و قَدَر خداوند

امام علی (ع)

  • تَذِلُّ الاُمُورِ للمقادیرِ، حتّی یکونُ الْحَتْفُ فی التّدبیر [۶].

امور آن چنان در سیطره و کنترل تقدیر می باشند که هیچ تدبیری در مقابل تقدیر اثر بخش نخواهد بود.

  • اِنّ الله یَجْری الأُمورَ علی ما یقتضیهِ و لا ما تَرْتَضِیه [۷].

همانا خداوند متعال امور و کارها را بر طبق آنچه که مقدر نموده به جریان می اندازد، نه بر اساس آن چه که دلخواه و خواست او (منظور انسان) است.

  • و قَد سُئِلَ عَنِ القَدَرِ: طَرِیقٌ مُظلِمٌ فَلَا تَسلُکُوهُ و بَحرٌ عَمِیقٌ فَلَا تَلِجُوهُ و سِرُّ اللَّهِ فَلَا تَتَکَلَّفُوهُ [۸].

از امام علی علیه السلام درباره تقدیر سوال شد. ایشان فرمودند: تقدیر الهی راه و مسیری است تاریک، آن را طی نکنید، دریایی ست پر عمق، به آن وارد نگردید و راز و سِری است به آن نپردازید (در این راز خود را به زحمت نیفکنید).

تقدیر الهی
تقدیر الهی
  • فی صفهِ أولیاءِ اللّه ِ سبحانَهُ: و إن صُبَّت علَیهِمُ المَصائبُ لَجَؤوا إلَى الاستِجارَهِ (الاستِخارَهِ) بکَ، عِلما بأنَّ أزِمَّهَ الاُمورِ بِیَدِکَ، و مَصادِرَها عَن قَضائکَ [۹].

در وصف (توصیف نمودن) اولیا و دوستان خداوندی که پاک و منزه است: و اگر که مصائب و مشکلات به یک باره بر آن ها ببارد به تو پناه آورند با عِلم به این که زمام تمام امور و کارها به دست توست و مبنا و اساس آن از قضای تو می باشد.

امام سجاد (ع)

  • مَن قَنِعَ بِما قَسَمَ اللهُ لَهُ فَهُوَ مِن اَغنَی الناسِ [۱۰].

هر آن کس که به آن چه خدا برای او معین و مقدر کرده است قناعت کند، پس او از بی نیازترین و داراترین مردم می باشد.

  • اَلصَّبْرُ وَ اَلرِّضَا عَنِ اَللَّهِ رَأْسُ طَاعَهِ اَللَّهِ وَ مَنْ صَبَرَ وَ رَضِیَ عَنِ اَللَّهِ فِیمَا قَضَى عَلَیْهِ فِیمَا أَحَبَّ أَوْ کَرِهَ لَمْ یَقْضِ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ فِیمَا أَحَبَّ أَوْ کَرِهَ إِلاَّ مَا هُوَ خَیْرٌ لَهُ [۱۱].

صبر و خشنودی از خداوند رأس و اساس اطاعت و پیروی از خدا است و هر آن که بر چیزی که خداوند برایش مقدر نموده (چه آن چیز را دوست داشته باشد و چه از آن چیز مقدَّر شده بدش بیاید) صبر نموده و از خداوند راضی و خشنود باشد، خداوند تقدیر و قضای او (در تمام اتفاقات خوشایند و ناخوشایند) را جز خیر و خوبی قرار نخواهد داد.

امام محمد باقر (ع)

  • یَحْشُرُ المُکَذِّبُونَ بِقَدَرِ اللهِ منْ قُبورِهم قَدْ مَسَخُوا قِرَدَهً و خناذِیرٍ [۱۲].

تکذیب کنندگان قضا و قَدَر اللهی در روز جزا به شکل میمون و خوک محشور می گردند.

امام جعفر صادق (ع)

  • ما مِنْ قَبْضٍ وَ لا بَسْطٍ إلّا وَ للّهِ فِیهِ مَشِیَّهٌ وَ قَضاءٌ وَ ابْتِلاءٌ [۱۳].

هیچ انقباض و انبساطی نیست (تنگنایی و گشایش) مگر اینکه در آن مشیت، قضا و ابتلاء الهی وجود دارد.

  • اِنّ الْقضاءَ وَ الْقَدَرَ، خَلْقان مِنْ خَلْقِ الله. [۱۴]

همانا قضا و قَدَر دو آفریده از آفریده های الهی اند.

  • انَّ اَعْلَمَ الناسُ بِاللهِ، اَرضْاهُم بِقَضاءِ الله عزّوجلّ [۱۵].

همانا داناترین مردم راضی و خشنودترین آن ها به قضا و قَدَر خداوند عز و جل است.

امام موسی کاظم (ع)

  • الْمُؤْمِنُ بِعَرَضِ کُلِّ خَیرٍ لو قُطِعَ أَنمَلَهً أَنمَلَهً کانَ خَیْراً لَهُ و لو وُلِّیَ شَرقَهَا و غربَهَا کانَ خَیراً لَه [۱۶].

شخص مؤمن همیشه در معرض و جایگاه خیر و خوبی است. اگر که بر اساس قضا و قَدَر خداوند بند بند وجود او از هم جدا شوند برای او خیر است و اگر که در اثر تقدیر الهی ولایت و حکومت شرق و غرب را به دست گیرد، باز هم برای او سراسر خیر و خوبی است.

امام رضا (ع)

  • لا یکون شیءٌ فی السماواتِ و لا فی الارضِ الاّ بِقدَرَ الله وَ مَشیّتِهِ [۱۷].

هیچ چیز در آسمان ها و زمین نیست مگر اینکه بودنش بر اساس مشیت و تقدیر الهی است.

  • ثَمانیَهُ أشیاءَ لا تکونُ إلاّ بقَضاءِ اللّه ِ و قَدَرِهِ : النَّومُ، و الیَقَظَهُ، و القُوَّهُ، و الضَّعفُ، و الصِّحَّهُ، و المَرضُ، و المَوتُ، و الحَیاهُ. [۱۸]

هشت چیز جز به قضا و قَدَر الهی نمی باشند: خواب و بیداری، توان و ضعف یا همان ناتوانی، سلامتی و مریضی و مرگ و زندگی.

منابع:

[۱] تحف العقول،ص ۴۸

[۲] بحار الانوار، جلد ۵، صفحه ۱۲۴

[۳] امالی شیخ صدوق، صفحه ۴۳۹

[۴] توحید صدوق، صفحه ۳۶۸

[۵] بحار الانوار، جلد ۵، صفحه ۸۸

[۶] نهج البلاغه، حکمت ۱۶

[۷] غرر الحکم، حدیث ۳۲۳۸

[۸] نهج البلاغه، حکمت ۲۸۷

[۹] نهج البلاغه، خطبه ۲۲۷

[۱۰] کشف الغمه ، جلد ۲ صفحه ۲۹۸

[۱۱] کافی، ج ۲، ص ۶۰

[۱۲] ثواب الاعمال، ص ۲۰۵

[۱۳] کافی، ج ۱، صفحه ۱۵۲، ح ۲

[۱۴] توحید صدوق، ص ۳۶۴

[۱۵] وسائل الشیعه، جلد ۲، صفحه ۸۹۹

[۱۶] بحار الانوار، ج ۶۴، ص ۲۴۲

[۱۷] بحار الانوار، ج ۵، ص ۸۸

[۱۸] همان، ص ۹۵

 

  • تلاوت ترتیل آیه ۴۹ سوره قمر – شیخ عبدالله مطرود

إِنَّا کُلَّ شَیْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ

البته ما هر چیز را به اندازه آفریدیم!

 

دانلود

موسسه معراج النبی استان خوزستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 1 = 1