حسد و رشک در سخنان بزرگان دین، معصومین علیهم السلام

حسادت و رشک

احادیث روایت شده از پیامبر اکرم (ص) درباره حسد

  • اِستَعینوا عَلى قَضاءِ حَوائِجِکُم بِالکِتمانِ، فَإِنَّ کُلَّ ذى نِعمَهٍ مَحسودٌ [۱]

در قضای حاجات خود و بر آورده نمودن آن ها از نهان کاری یاری بجوید (خواسته های خود را از دیگران پنهان دارید)، زیرا هر دارای نعمتی مورد حسد و رشک قرار می گیرد.

  • إِیَّاکُمْ وَ الْحَسَدَ فَإِنَّهُ یَأْکُلُ الْحَسَنَاتِ کَمَا تَأْکُلُ النَّارُ الْحَطَب [۲]

از حسد بپرهیزید، زیرا حسادت و رشک بردن نیکی ها رو می خورد (از بین می برد) همان گونه که آتش هیزم را می خورد.

  • أَ لَا أُخْبِرُکُمْ بِأَبْعَدِکُمْ مِنِّی شَبَهاً قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْفَاحِشُ الْمُتَفَحِّشُ الْبَذِی‏ءُ الْبَخِیلُ الْمُخْتَالُ الْحَقُودُ الْحَسُودُ الْقَاسِی الْقَلْبِ الْبَعِیدُ مِنْ کُلِّ خَیْرٍ یُرْجَى غَیْرُ الْمَأْمُونِ مِنْ کُلِّ شَرٍّ یُتَّقَى [۳]

آیا شما را به دورترین تان از نظر شباهت به خودم با خبر نکنم؟ گفتند: آری ای پیامبر خدا (ص). حضرت فرمود: فاحش بی آبروی زشت گفتار، بخیل، خود پسند، بدخواه، حسود، تیره دلِ بی رحم، شخصی که هیچ گونه امیدی به خیر و خوبی او و اَمانی از شَر او نیست.

  • لایَجتَمِعُ الحَسَدُ وَ الایمانُ فی قَلبِ امْرِیءٍ [۴]

حسادت و ایمان هیچ گاه در دل یک شخص جمع نمی گردند (منظور این است که شخصی که ایمان داشته باشد از حسادت به دور است).

  • اَقَلُّ النّاسِ لَذّهً اَلحَسود [۵]

کم‌ترین خوشی و لذت را شخص حسود در زندگی دارد.

  • أَعداءُ نِعَمِ اللهِ اَلّذینَ یَحسُدونَ النّاسَ علی ما آتاهُمُ اللهُ مِن فَضلِهِ [۶]

دشمنان نعمت های الهی افرادی هستند که به مردم در آنچه که خداوند از فضل خویش عطا نموده است رشک می ورزند.

حسادت و رشک
حسادت و رشک

سخنان و احادیث نقل شده از ائمه اطهار (ع)

امام علی (ع)

  • الحَسَدُ مَرضٌ لا یُؤْسى [۷]

رشک و حسادت دردی است که درمان ندارد.

  • الثَّنَاءُ بِأَکْثَرَ مِنَ الِاسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ وَ التَّقْصِیرُ عَنِ الِاسْتِحْقَاقِ عِیٌّ أَوْ حَسَد [۸]

تعریف و تمجید بیش از حد (بیشتر از استحقاق)، تملق و چاپلوسی است و کم‌تر از آنچه که سزاوار است از ناتوانی در سخن و یا رشک و حسادت است.

  • مَنِ اتّقی قَلبُهُ لَم یَدخُلْهُ الحَسَدُ [۹]

هر کس که از دلش مراقبت کند (تقوا و پرهیزکاری پیشه می دارد)، حسادت به آن وارد نمی شود.

  • الَحسودُ کثیرُ الحَسَراتِ مَتضاعَفُ السَّیِّئاتِ [۱۰]

شخص حسود همواره حسرت های او زیاد و بدی ها و گناهانش مضاعف می باشد.

  • إذا أمْطَرَ التَّحاسُدُ نَبَتَ التَّفاسُدُ [۱۱]

اگر که حسادت فرو بِبارد، گیاه تبهکاری و فساد برُوید.

  • الحاسِدُ یَفْرَحُ بالشُّرورِ، و یَغْتَمُّ بالسُّرورِ [۱۲]

شخص حسود از بدی ها و شرور (ناراحتی هایی که برای دیگران پیش می آید) شاد و با شادی های مردم ناراحت و غمگین می گردد.

امام حسن مجتبی (ع)

  • ما رَأَیتُ ظالمِاً أَشبَهُ بِمظلومٍ مِن حاسِدٍ [۱۳]

هیچ ظالمی را ندیدم که همانند فرد حسود تا به این حد به مظلوم شباهت داشته باش.

  • الحسدُ رائدُ السُّوءِ و مِنهُ قَتَل قابیلُ هابیلَ [۱۴]

رشک و حسد پیغام آور بدی هاست، به سبب همین حسد بود که قابیل، هابیل را به قتل رساند.

امام  محمد باقر (ع)

  • إنَّ الحَسَد لَیَأکُلُ الإیمانَ کما تَأکُلُ النّارُ الحَطَبَ [۱۵]

همانا حسادت ایمان را می خورد همان‌طور که آتش هیزم را می خورد.

حدیث
حدیث

امام صادق (ع)

  • یَقُولُ إِبْلِیسُ لِجُنُودِهِ أَلْقُوا بَیْنَهُمُ الْحَسَدَ وَ الْبَغْیَ فَإِنَّهُمَا یَعْدِلَانِ عِنْدَ اللَّهِ الشِّرْک [۱۶]

ابلیس به سپاهیان خود می گوید در میان مردم حسادت و تبهکاری بیاندازید، زیرا این دو در نزد خدا معادل با شرک است.

  • اَلنَّصیحَهُ مِنَ الحاسِدِ مُحالٌ [۱۷]

نصیحت و خیر خواهی از شخص حسود محال و ناممکن است.

  • مَن حَسَدَ مؤمناً اِنماثَ الایمانُ فی قَلبِهِ کما یَنماثُ المِلحُ فی‌الماءِ [۱۸]

هر کس که به مومنی حسادت ورزد، ایمان خود را همانند نمکی که در آب حل می گردد، از دست داده است.

  • لِلحاسِد ثلاثُ علاماتٍ: یَغتابُ اِذا غابَ وَ یَتَمَلَّقُ اِذا شَهِدَ وَ یَشمَتُ بِالمُصیبَه [۱۹]

برای فرد حسود سه نشانه است: پشت سر غیبت می نماید، رو در رو تملق می کند و در هنگام بلا و مصیبت، زبان به شماتت باز می کند.

  • اَلحَسدُ أصلُهُ مِن عَمَی القَلبِ وَالجْحودِ بِفَضِل اللهِ تَعالی و هُما جَناحان لِلکُفرِ [۲۰]

اصل و منشأ حسادت از کور دلی و ناشُکری الطاف و فضل خداوند متعال است و این دو (کور دلی و ناشُکری)، بال های برای کفر می باشند.

  • إنَّ المُؤمِنَ یَغبِطُ وَ لایَحسُدُ و المُنافِقُ یحسُدُ ولایَغبِطُ [۲۱]

همانا فرد مومن غبطه می خورد اما حسادت نمی ورزد و شخص منافق حسادت می کند و غبطه نمی خورد.

امام هادی (ع)

  • ایّاکَ وَ الحَسَدَ فِإِنَّه یَبینُ فیکَ و لایَعمَلُ فی عَدُوِّکَ [۲۲]

از حسادت اجتناب کن، زیرا اثر آن در تو هویدا می گردد و بر دشمن تو کارگر نیست و تاثیری ندارد.

  • اَلحَسَدُ ما حی‌الحَسَناتِ جالِبُ المَقتِ [۲۳]

حسادت و رشک حسنات را محو و نابود می سازد و بغض و عداوت ها را سبب می شود.

منابع:

[۱] شرح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید) ج ۱ ، ص ۳۱۶

[۲] جامع الأخبار (شعیری) ص ۱۵۹

[۳] کافى (ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۲۹۱، ح ۹

[۴] مستدرک، ج ١٢، ص ١٨

[۵] بحار، ج ٧٧، ص ١١٢

[۶] جامع ‌الاخبار، ص ١٨۶

[۷]  غرر الحکم : ۱۳۷۸

[۸] نهج البلاغه (صبحی صالح) ص ۵۳۵ ، ح ۳۴۷

[۹] فهرست غرر، ص ۶٨

[۱۰] مستدرک، ج ١٢، ص ١٢

[۱۱] غرر الحکم : ۴۱۳۱

[۱۲] غرر الحکم : ۱۴۷۴

[۱۳] کشف‌الغُمَّه ج ٢، ص ١٩۶

[۱۴] بحار، ج ٧٨، ص ١١١

[۱۵] الکافی : ۲/۳۰۶/۱

[۱۶] کافى (ط-الاسلامیه) ج ۲ ، ص ۳۲۷، ح ۲

[۱۷] من لا یحضره الفقیه ج ۴ ، ص ۵۸ ، ح ۵۰۹۲

[۱۸] تحف‌العقول، ص ٣١٣

[۱۹] خصال، ج ١، ص ۶٠

[۲۰] مصباح ‌الشریعه، ص ٢٨۵

[۲۱] اصول کافی، ج ٣، ص ۴١٨

[۲۲] بحار، ج ٧٨، ص ٣٧٠

[۲۳] اعیان‌ الشیعه، ج ٢، ص ٣٩

  • تلاوت ترتیل آیه ۱۲۰ سوره آل عمران – شیخ سعود الشریم

إِنْ تَمْسَسْکُمْ حَسَنَهٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْکُمْ سَیِّئَهٌ یَفْرَحُوا بِهَا ۖ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا یَضُرُّکُمْ کَیْدُهُمْ شَیْئًا ۗ إِنَّ اللَّهَ بِمَا یَعْمَلُونَ مُحِیطٌ

اگر نیکی به شما برسد، آنها را ناراحت می‌کند؛ و اگر حادثه ناگواری برای شما رخ دهد، خوشحال می‌شوند. (امّا) اگر (در برابرشان) استقامت و پرهیزگاری پیشه کنید، نقشه‌های (خائنانه) آنان، به شما زیانی نمی‌رساند؛ خداوند به آنچه انجام می‌دهند، احاطه دارد.

 

دانلود

موسسه معراج النبی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

− 4 = 6