تربیت فرزند در سخنان معصومین (ع) | احادیث ائمه معصوم

تربیت فرزند

احادیث روایت شده از رسول خدا (ص) در رابطه با تربیت فرزند

  • أدِّبُوا أوْلادَکُمْ عَلَیَ ثَلاثٍ: حُبِّ نَبِیِّکُمْ، وَحُبِّ أهلِ بَیتِهِ، وَعَلَی قِرَاءَهِ الْقُرآنِ [۱].

فرزندان خود را بر سه چیز تربیت کنید: دوست داشتن پیامبرتان، دوستی اهل بیت ایشان و خواندن قرآن.

  • کانَ صلی الله علیه و آله یَقدِمُ مِنَ السَّفَرِ فَیَتَلَقّاهُ الصِّبیانُ فَیَقِفُ لَهُم، ثُمَّ یَأمُرُ بِهِم فَیُرفَعونَ إِلَیهِ، فَیَرفَعُ مِنهُم بَینَ یَدَیهِ و مِن خَلفِهِ، و یَأمُرُ أصحابَهُ أن یَحمِلُوا بَعضَهُم، فَرُبَّما یَتَفاخَرُ الصِّبیانُ بَعدَ ذلِکَ فَیَقولُ بَعضُهُم لِبَعضٍ: حَمَلَنِی رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهبَینَ یَدَیهِ ، وحَمَلَکَ أنتَ وَراءَهُ، ویَقولُ بَعضُهُم : أمَرَ أصحابَهُ أن یَحمِلوکَ وَراءَهُم [۲].

زمانی که رسول خدا (ص) از مسافرت باز می گشت، کودکان گرد او جمع می شدند، ایشان نیز به خاطر آن ها می ایستاد. سپس از آن ها می خواست که بالا بیایند، برخی از جلو (آغوش پیامبر (ص)) و بعضی از پشت بالا می رفتند (مقصود این است که کودکان از سر و کول پیامبر رحمت (ص) بالا می رفتند)، و به اصحاب و یاران خود نیز امر می فرمود که کودکان دیگر را آن ها در آغوش کشیده و یا به پشت خود حمل کنند. چه بسا بعد از این اتفاق کودکان فخر فروشی کرده و به یکدیگر می گفتند: رسول خدا (ص) مرا در آغوش خود کشید و تو را بر پشت خود گذاشت و برخی دیگر می گفتند: از همراهان خود خواست که تو را بر پشت خود سوار کند.

تربیت فرزندان
تربیت فرزند
  • أَحِبُّوا الصِّبیانَ وَ ارحَمُوهُم و َإذا وَعَدتُمُوهُم شَیئا فَفُوا لَهُم فَإنَّهُم لا یَدرُونَ إِلاّ أَنَّکُم تَرزُقُونَهُم [۳].

کودکان را دوست بدارید و به آن ها مهربانی نمایید و هر زمان که به آنان وعده ای دادید، بدان وفا کنید چون که آن ها شما را روزی دهنده خویش می دانند.

  • اِنَّ النَّبىَّ صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله اَبصَرَ رَجُلاً لَهُ وَلَدانِ فَقَـبَّلَ اَحَدَهُما وَتَرَکَ الخَرَ. فَقالَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله : فَهَلاّ واسَیتَ بَینَهُما [۴].

همانا پیامبر اکرم (ص) مردی را مشاهده کرد که دو فرزند دارد، پس یکی از آنان را بوسید و دیگری را نه. پس رسول الله (ص) فرمود: پس چرا میان آن ها یکسان عمل ننمودی؟

  • لا تَقسِروا اَولادَکُم عَلى آدابِکُم، فَاِنَّهُم مَخلوقونَ لِزَمانٍ غَیرِ زَمانِکُم [۵].

آداب و رسوم خویش را بر فرزندان خود تحمیل نکنید، چون که آنان برای زمانی غیر از زمان شما خلق شده اند.

  • اَکْرِمُوا اَوْلادَکُمْ وَ اَحْسِنُوا آدابَکُمْ [۶].

به فرزندان خود احترام بگذارید و با آداب و روشی نیک با آنان معاشرت نمایید.

احادیث نقل شده از اهل بیت (ع) در رابطه با تربیت فرزند

امام علی (ع)

  • مَنْ کانَ لَهُ وَلَدٌ صَبا [۷].

هر کس که کودکی دارد (در راه تربیت او) کودکانه رفتار نماید.

امام سجاد (ع)

  • (کانَ عَلیُّ بْنَ الْحُسَیْنِ- عَلَیْهِ السَّلامُ – اِذا بُشِّرَ بِوَلَدٍ لَمْ یَسْئَلْ اَذَکَرٌ هُوَ اَمْ اُنْثَی بَلْ یَقُولُ اَسَویٌّ فَاِذا کانَ سَویّاً) قالَ: الْحَمْدُ لِلّه الَّذی لَمْ یَخْلُقهُ مُشَوَّهاً [۸].

(زمانی که امام سجاد (ع) را به ولادت فرزند و مولودی بشارت می دادند، از جنسیت آن سوال نمی کرد (سوال نمی کرد که مولد پسر است یا دختر) بلکه از اندام معتدل و بدن و جسم سالم (ساختمان بدنی سالم) می پرسید، چون خبر سلامتی او را می شنید) می فرمود: شُکر خدای را که او را ناموزون خلق ننمود.

امام محمد باقر (ع)

  • یُحْفَظُ الْاَطْفالُ بِصلاحِ آبائِهِمْ. [۹]

حفظ کودکان از خطرها و انحرافات در صلاحیت پدران (وظیفه پدران) می باشد.

امام صادق (ع)

  • اَلْغُلامُ یَلْعَبُ سَبْعَ سِنینَ وَ یَتَعَلَّمُ الْکِتابَ سَبْعَ سِنینَ و یَتَعَلَّمُ الْحَلالَ و الْحَرامَ سَبْعَ سِنینَ [۱۰].

فرزند هفت سال بازی می کند و هفت سال خواندن و نوشتن خواهد آموخت و هفت سال احکام الهی، حلال و حرام را یاد بگیرد.

  • بادِرُوا اَحْداثِکُمْ بِالْحَدیثِ قَبْلَ اَنْ یَسْبِقَکُمْ اِلَیْهِمُ الْمُرْجِئَهُ [۱۱].

احادیث اسلامی را به نوجوانان خود بیاموزید قبل از آن که مخالفان گمراه از شما سبقت گیرند.

  • اَکثِرُوا مِنْ قُبْلَهِ اَوْلادِکُمْ فَاِنَّ لَکُمْ بِکُلِّ قُبْلَهٍ دَرَجَهً [۱۲].

فرزندان خود را بسیار ببوسید زیرا در هر بوسه ای برای شما رتبه و درجه ای است.

  • اِعْدِلُوا بَیْنَ اَوْلادِکُمْ کَما تُحِبّونَ اَنْ یَعْدِلُوا بَیْنَکُمْ [۱۳].

در میان فرزندان با عدالت رفتار کنید همانگونه که دوست دارید آنان نیز در بین شما با عدالت رفتار نمایند.

تربیت فرزند
تربیت فرزند

 امام موسی کاظم (ع)

  • کانَ النَّبىُّ صلى ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله إذا أَصبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلدِهِ و َوُلدِ وُلدِهِ [۱۴].

پیامبر اکرم (ص) هر صبح بر سر فرزندان و نوادگان خود دست نوازش می کشیدند.

  • قالَ بَعضُهُم: شَکوَتُ اِلى ابِى الحَسَنِ موسى علیه ‏السلام ابنا لى، فَقالَ: لا تَضرِبهُ، و َاهجُرهُ وَ لا تُطِل [۱۵].

شخصی بیان کرد که از فرزند خود در نزد امام موسی کاظم (ع) شکایت نمودم، ایشان فرمودند: او را مزن و با او قهر کن اما نه طولانی.

  • إِذَا وَعَدْتُمُ الصِّبْیَانَ، فَفُوا لَهُمْ؛ فَإِنَّهُمْ یَرَوْنَ أَنَّکُمُ الَّذِینَ تَرْزُقُونَهُمْ، إِنَّ اللَّهَ- عَزَّ وَ جَلَّ- لَیْسَ یَغْضَبُ لِشَیْ‏ءٍ کَغَضَبِهِ لِلنِّسَاءِ وَ الصِّبْیَانِ [۱۶].

اگر که کودکان را وعده ای دادید به آن عمل نمایید، آنان معتقدند که شما به آن ها روزی می دهید، همانا خداوند متعال بر هیچ چیزی همانند ظلم به زنان و کودکان خشمگین نمی گردد.

منابع:

[۱] الجامع الصغیر، جلد ۱،صفحه ۱۴

[۲] المحجّه البیضاء : ج ۳ ص ۳۶۶

[۳] کافى(ط-الاسلامیه) ج ۶، ص ۴۹، ح ۳

[۴] جعفریّات ص ۵۵

[۵] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید ج ۲۰، ص ۲۶۷، ح ۱۰۲

[۶] بحار الانوار، جلد ۲۳، صفحه ۱۱۴

[۷] وسائل الشیعه، جلد ۵، صفحه ۱۲۶

[۸] مکارم الاخلاق، صفحه ۱۱۹

[۹] بحار الانوار، ج ۱۵، ص ۱۷۸

[۱۰] الکافی، جلد ۶، صفحه ۴۶

[۱۱] الکافی، جلد۶، صفحه ۴۷

[۱۲] بحار الانوار، جلد ۱۰۱، صفحه ۹۲

[۱۳] بحار الانوار، جلد ۱۰۱، صفحه ۹۲

[۱۴] بحارالأنوار (ط-بیروت) ج ۱۰۱، ص ۹۹، ح ۷۵

[۱۵] عدهالداعى و نجاح الساعی ص ‏۸۹

[۱۶] کافی، ج ۱۱، ص ۴۵۱

 

موسسه معراج النبی استان خوزستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

13 − 7 =