احادیثی گهربار درباره پدر و مادر

احترام به پدر و مادر

وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا …

نیکی، احسان به والدین و سپاسگزاری و اطاعت از آن ها یکی از مهم ترین آموزه ها و دستورات دینی اسلام است که در قرآن مجید فراوان به آن امر شده و خداوند متعال در کنار امر به توحید به آن سفارش نموده است. در واقع احترام به پدر و مادر و تکریم آن ها که با سپاس از پروردگار قرینه شده به اندازه ای اهمیت دارد که نه تنها سفارش خداوند به مسلمان است بلکه دستوری کلی، جامع و انسانی است که در کتاب های آسمانی انبیاء پیشین نیز درباره آن سخن گفته شده است و تمامی انسان ها را شامل می شود. درباره این امر و دستور مهم الهی همچون دیگر دستورات دینی سخنان و احادیث بسیاری از رسول خدا (ص) و ائمه اطهار علیهم السلام روایت شده و در کتب معتبر حدیث گردآوری شده اند که در این مطلب برخی از آن ها را برای استفاده و بهره مندی شما عزیزان از سخنان گهربار و با ارزش بزرگان معصوم دین و به کار گیری آن ها در زندگی قرار داده ایم.

احادیث نبوی درباره والدین

  • اَلصَّدَقَهُ عَلى‏ وَجهِها و َاصطِناعُ المَعروفِ وَ بِرُّ الوالِدَینِ و َصِلَهُ الرَّحِمِ تُحَوِّلُ الشِّقاءَ سَعادَهً وَ تَزیدُ فِى العُمرِ وَ تَقى مَصارِعَ السُّوءِ [۱].

صدقه به موقع، نیکوکاری (انجام کار خوب و درست)، نیکی و احسان به پدر و مادر، صله رحم و ارتباط با خویشاوندان، شقاوت و بدبختی را به سعادت و خوشبختی تبدیل نموده، عمر را زیاد و از رخدادهای ناگوار و بد ممانعت می کنند.

احترام به پدر و مادر
احترام به پدر و مادر
  • اثنان یعجّلهما اللَّه فی الدّنیا البغى و عقوق الوالدین [۲].

خداوند متعال دو چیز را در این دنیا کیفر می نماید: تعدی و نافرمانی (عاق) والدین.

  • یُقالُ لِلعاقِّ إعمَل مَا شَئتَ فانّی لا أغفِرُ لک [۳].

به فردی که عاق پدر و مادر شده، گفته می شود به هر آنچه که می خواهی عمل نَما من تو را نخواهم بخشید.

  • اَحَبُّ الاعمالِ اِلَی اللهِ الصَّلاهُ لِوَقتِها ثُمَّ بِرُّ الوالِدَین ثُمَّ الجِهادُ فی سَبیلِ اللهِ [۴].

محبوب ترین کارها در پیشگاه خداوند متعال نماز در وقت و زمان خویش است، سپس احسان و نیکی به پدر و مادر و آن‌گاه جهاد در راه خدا.

  • مَنْ بَرَّ بِوَالِدَیْهِ زَادَ اللَّهُ فِی عُمُرِه ‏[۵].

هر کس که به والدین خود احسان کند حق تعالی عمرش را زیاد می کند.

  • من أحبَّ أن یُمدَّ لَهُ فی عمرهِ و أن یُزاد فی رزقِهِ فلیَبُرَّ والدیهِ و لیَصِل رحمهُ [۶].

هر فَردی که دوست دارد عمر او زیاد گردد و رزق و روزی اش افزایش یابد، پس به والدین خود نیکی کرده و صله رحم به جای آورد.

  • اربعه لا ینظر الله الیهم یوم القیامه، عاق و منان و مُکذب بالقدر و مدمن خمر [۷].

در قیامت خداوند به چهار نفر نگاه نخواهد کرد: عاق شده، منت گذار، منکر و مکذب قضا و قدر الهی و شراب خوار

  • ما وَلَدٌ بارٌّ نَظَرَ اِلى اَبَوَیْهِ بِرَحْمَهٍ اِلاَّ کانَ لَهُ بِکُلِّ نَظْرَهٍ حِجَّهٌ مَبْرُورَهٌ فَقالُوا: یا رَسُولَ اللّهِ وَ اِنْ نَظَرَ فِى کُلّ یَوْمٍ مِائَهَ نَظْرَهٍ؟ قالَ: نَعَمْ اللّهُ اَکْبَرُ وَ اَطْیَبُ [۸].

هیچ فرزندی نیکوکاری نیست که از سر رحمت و نیکی به والدین خود نگاه کند مگر اینکه برای او با هر نگاه حجی انجام شده و مقبول نوشته می شود. پس گفتند: ای رسول خدا (ص) حتی اگر که روزی صد بار به آن ها نگاه کند؟ پیامبر مهربانی فرمود: آری و خداوند بزرگ تر، منزه و پاک تر است.

 احادیثی از ائمه معصومین (ع) درباره پدر و مادر

امام علی (ع)

  • حقّ الوالِدِ أن یُطیعَهُ فی کلّ شئٍ الاّ فی معصیهِ اللهِ سبحانَهُ [۹].

حق پدر و مادر این است که فرزند در هر چیزی از آن ها اطاعت نماید جز در معصیت و نا فرمانی خداوند پاک و سبحان.

  • برّ الوالدین أکبَرُ فریضهٍ [۱۰].

نیکی و احسان به پدر و مادر بزرگ ترین فریضه و تکلیف الهی است.

  • مَنْ بَرَّ والدیهِ بَرَّهُ ولدُهُ [۱۱].

هر کس که به والدین خود نیکی و احسان نماید فرزندش نیز به او احسان می نماید.

حضرت زهرا (س)

  • الْزَمْ رِجْلَها، فَإنَّ الْجَنَّهَ تَحْتَ أقْدامِها، و الْزَمْ رِجْلَها فَثَمَّ الْجَنَّهَ [۱۲].

همواره در خدمت مادر خویش و پای بند او باش، زیرا بهشت در زیر پای مادران است و نتیجه اش نعمات بهشتی خواهد بود.

احترام به پدر و مادر
احترام به پدر و مادر

امام سجاد (ع)

  • حَقُّ أُمِّکَ فَأنْ تَعْلَمَ أنَّها حَمَلَتْکَ حَیْثُ لا یَحْتَمِلُ أحَدٌ أحَداً، و أعْطَتْکَ مِنْ ثَمَرَهِ قَلْبِها ما لا یُعْطِی أحَدٌ أحَداً،‌ وَ وَقَتْکَ بِجَمیعِ جَوارِحِها … [۱۳].

و حق مادرت بر تو این است که بدانی او تو را در جایی حمل کرده است که هیچ کس فرد دیگری را حمل نمی کند و از میوه دل او چیزی را به تو عطا نمود که فردی به دیگری نخواهد داد و تو را با تمام اعضای خود حفظ نمود …

امام محمد باقر (ع)

  • ثَلاثٌ لَمْ یَجْعَلِ اللّهُ (عَزَّوَجَلَّ) لاَِحَدٍ فِیهِنَّ رُخْصَهً اَداءُ الاَْمانَهِ اِلَى الْبَرِّ وَالْفاجِرِ وَالْوَفاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَالْفاجِرِ وَبِرُّ الْوالِدَیْنِ بَرَّیْنِ کانا اَوْ فاجِرَیْنِ [۱۴].

سه چیز است که خداوند عز و جل در آن ها به هیچ کس اجازه ترک آنان را نداده است: ادا کردن امانت به نیکوکار و بدکار، وفای عهد به نیکو عمل و بد کار و احسان و نیکی به والدین، خواه نیکو کار باشند یا فاسق.

امام صادق (ع)

  • مَنْ نَظَرَ اِلی اَبَویه نَظر ماقِتٍ وَ هُما ظالِمانِ لَه لَمْ یَقبل اللهُ لَه صَلاهً [۱۵].

هر کس که به پدر و مادر خود از روی بغض بنگرد، هر چند به وی ظلم و ستم روا داشته اند، خداوند متعال نماز او را نمی پذیرد.

  • بِرُّوا آباءَکُمْ یَبِرَّکُمْ اَبْناؤُکُمْ وَ عِفُّوا عَنْ نِساءِ النّاسِ تَعِفَّ نِساؤُکُمْ [۱۶].

به والدین خود نیکی و احسان نمایید تا فرزندانتان نیز به شما احسان کنند و در ارتباط با زنان عفت بورزید تا مردم نیز نسبت به زنان شما عفت بورزند.

امام رضا (ع)

  • أمر بالشّکر لهُ و بالوالدین فمن لم یشکر والدیه لم یشکرُ الله [۱۷].

خداوند متعال به شُکر و سپاس از خود و والدین امر نموده است، پس هر کس که شُکرگزار پدر و مادر خود نباشد، خداوند را سپاس نگفته است.

امام هادی (ع)

  • اَلعُقوقُ یُعقِبُ القِلَّهَ و یُؤَدِّی إلَى الذِّلَّهِ [۱۸].

نا فرمانی و اذیت پدر و مادر، کم توانی و نداری آورده و فرد را به ذلت و خواری خواهد کشاند.

 

منابع:

[۱] نهج الفصاحه ص ۵۴۹ ، ح ۱۸۶۹

[۲] نهج الفصاحه ص ۱۶۵

[۳] بحار الانوار (ط-بیروت) ج ۷۱، ص ۸۰

[۴] نهج الفصاحه ص ۱۶۷

[۵] مشکاه الانوار فی غرر الاخبار ص ۱۶۲

[۶] کنزل العمال، جلد ۱۶، صفحه ۴۷۵

[۷] بحار الانوار، جلد ۷۴، صفحه ۷۱

[۸] بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۷۳

[۹] نهج البلاغه، حکمت ۳۳۹

[۱۰] تصنیف غرر الحکم، صفحه ۴۰۷، حدیث ۹۳۳۹

[۱۱] تصنیف غرر الحکم، صفحه ۴۰۷، حدیث ۹۳۴۱

[۱۲] کنزل العمّال، جلد ۱۶، صفحه ۴۶۲، حدیث ۴۵۴۴۳

[۱۳] امالی صدوق، صفحه ۳۷۱

[۱۴] بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۵۶

[۱۵] فروع کافی، جلد ۲، صفحه ۳۵۰، حدیث ۵

[۱۶] کافی (ط-الاسلامیه) ج ۵ ، ص ۵۵۴ – من لایحضرالفقیه ج ۴ ، ص ۲۱

[۱۷] بحارالانوار، جلد ۷۴، صفحه ۷۷

[۱۸] بحارالأنوار (ط-بیروت) ج ۷۱ ، ص ۸۴

  • تلاوت تحقیق آیه ۸۳ سوره بقره – استاد منشاوی

وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَذِی الْقُرْبَىٰ وَالْیَتَامَىٰ وَالْمَسَاکِینِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ وَآتُوا الزَّکَاهَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلَّا قَلِیلًا مِنْکُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ

و (به یاد آورید) زمانی را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند یگانه را پرستش نکنید؛ و به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان نیکی کنید؛ و به مردم نیک بگویید؛ نماز را برپا دارید؛ و زکات بدهید. سپس (با اینکه پیمان بسته بودید) همه شما -جز عده کمی- سرپیچی کردید؛ و (از وفای به پیمان خود) روی‌گردان شدید.

 

دانلود

موسسه معراج النبی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 7 = 10